Türk siyasal kültüründe devlet-i ebed müddet anlayışı ve 1980 sonrasında yaşanan dönüşümler

Türk siyasal kültüründe ?devlet-i ebed müddet? anlayışı; tarihsel miras, toplumsal yapı, inanç sistemi ve yöneten-yönetilen ilişkisi çerçevesinde şekillenmektedir. Devletin toplumdan üstün konumu, devletin devamının sağlanmasının her zaman temel amaç olması, devleti mitleştiren, kutsallaştıran bir algıyı doğurmuştur. Tarihsel süreçte ise devletin baba, toplumun çocuk rollerini üstlenmesi de gerek Osmanlı Devleti gerekse Cumhuriyet Türkiye'sinde devlet-i ebed müddet anlayışının sürmesine neden olmuştur. Ancak devlet düşüncesindeki bu algı ise 1980'li yıllardan itibaren değişmeye başlamıştır.1970'li yıllarda kapitalizmin yaşadığı krizlerden kurutulmasının yolu devleti küçültme düşüncesinde aranmış ve İngiltere'de Thatcher, Amerika'da Reagan hükümetlerinin kurulması ile başlayan liberalleşme eğilimi 1980'lerde hız kazanmıştır. Reel sosyalizmin liberalizm karşısında yaşadığı yenilgi, özellikle Sovyetler Birliğinin dağılmasının ardından liberalizmi küresel ve ulusal ölçekte fenomen haline getirmiştir. Bu dönem, ekonomide neo-liberalizmin, siyasette Yeni Sağ'ın yükseldiği dönemdir.Türkiye'de de 1980 Darbesi ve 1982 Anayasası ile düzenlenen siyasal ve sosyal alan, 24 Ocak Kararları ile başlayan ekonomide liberalleşme süreci, devlette dönüşümü başlatmıştır. Liberalleşme eğilimi IMF, Dünya Bankası ve AB ile ilişkilerin daha da gelişmesine ve derinleşmesine yol açmıştır. Küreselleşme süreci hız kazanırken, siyasal kültürümüzde yeni aktörler etkili olmaya ve devletin konumunu sorgulamaya başlamıştır. Demokrasi, insan hakları ve sivil toplum hem yöneticiler hem de yönetilenler için temel değer haline gelmiş, sivilleşme hareketleri ve Avrupa ile ilişkiler devlette değişimi yönlendirmiştir. ?Toplum devlet içindir? algısı değişirken bireyleşme ve sivil alanda kendini ifade etme eğilimi yükselmiştir. Bu durum ise devletten talep edilen konuları artırmış ve devletin sivil alandan çekilmesi gerektiği düşüncesi yükselmeye başlamıştır. Korkulan, mitleşen ve etkin devlet anlayışından önemli bir kayma olarak okunabilir.Anahtar kelimeler: siyasal kültür, devlet, neo-liberalizm, küreselleşme, sivil toplum, sivilleşme.