Türk siyasetine yön veren "liberal siyasal partilerin" programlarında özgürlük algısı

Liberalizm, kişi hak ve özgürlükleri korumayı amaç edinen ve buna bağlı olarak devletin sınırlandırılması gerektiğini savunan bir ideolojidir. Liberalizmin kökleri ilk çağ Antik Yunan siyasi ve iktisadi düşüncesinde ortaya çıkmıştır. Ancak liberalizmin sistemli bir düşünce tarzı olarak 17. ve 18. yüzyıllarda siyasal alanda John Locke ve iktisadi alanda Adam Smith tarafından geliştirildiği söylenebilir. Klasik liberalizm çizgisi bugün de liberalizmin ana omurgasını oluşturmaktadır. Modern liberalizm, bireyin özgürlüklerine müdahale etmeden devlet müdahalesinin, toplumsal refahın artmasına katkı sağlayacağı görüşündedir. Liberalizmin yirminci yüzyıl versiyonu olan neo-liberalizm ise bir öze dönüş programı görünümündedir. Nitekim liberal ideolojinin bu fikri geleneği, Liberteryen bir çizgi etrafında felsefi savunusunu yaparak, devleti sosyal yaşamın birçok cephesinden çekmeye çalışmakta ve devleti bir "gece bekçisi" konumuna indirgemeyi amaçlamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nin tek parti egemenliği altında geçen dönemi (1924-46), liberal fikirler ve hareketler için genel olarak elverişli bir ortam yaratmamıştır. Tek parti iktidarının yarattığı uzun vadedeki hoşnutsuzluk demokratik, liberal, hak ve özgürlük savunucusu, liberal iktisadi model ve kısmen din savunucusu vaadi ile ortaya çıkan çok partili siyasal yaşamın öncülü olan yeni partiden beklentileri artırmıştır. Bu parti Demokrat Parti olacaktır. Adalet Partisi, Anavatan Partisi ve AK Parti çizgisi incelendiğinde dönemin sosyo-kültürel koşullarının Adalet Partisi'ni komünizm düşmanlığı ile beslediği, hak ve özgürlüklerin ise sağ-sol çatışmalarının yaygınlaşması nedeniyle yüceltilemediği, Anavatan Partisi'nin 24 Ocak Kararları ile arkasına aldığı rüzgarı parti uygulamalarında devam ettirdiği, 2000'li yılların kriz ortamında yeşeren AK Parti'nin ise muhafazakar-demokrat kimliği ile sağ yelpazeye yeni bir vizyon getirdiği görülmektedir.