Türk Ticaret Kanunundaki kaptana dair hükümlerin uzaktan kumanda edilen gemilere uygulanması

Deniz taşımacılığının doğası gereği kaptan her zaman vazgeçilmez bir konumda bulunmuştur. Kaptanın şu anki görev, yetki ve sorumluluğunun temellerinin atıldığı dönemlerde; donatanın ve yük ilgililerinin kaptan ile sürekli iletişim kurması mümkün olmamış, bu sebeple kaptana onlar adına hareket etmesini sağlayacak geniş bir görev ve yetki sahası tanımlanmıştır. Ancak teknolojide yaşanan gelişmeler neticesinde donatan ve yük ilgililerinin kaptanla her an temasa geçmesi mümkün hale gelmiştir. Bunun neticesinde donatan, yük ilgilileri ve bunların karadaki temsilcileri, geminin işleyişi üzerinde giderek daha fazla söz sahibi olmuştur. Bu da uygulamada, kaptanın gemide nihai sorumluluğa sahip tek kişi olması rolünün aşınmasını doğuran bir aşama yaşanmasına yol açmıştır. Teknolojideki atılımların neticelerinden biri de insansız araçların inşası olarak ortaya çıkmıştır. Bu durum, diğer sektörlerde olduğu gibi deniz taşımacılığı sektöründe de etkisini göstererek otonom gemilerin inşasını doğurmuştur. Uluslararası Denizcilik Örgütü tarafından yapılan çalışmalarda gemiler otonom teknolojiye sahip olma seviyelerine göre dört sınıfa ayrılmış olup, bunlardan üçüncüsü uzaktan kumanda edilen gemilerdir. Uzaktan kumanda edilen gemilerin sevk ve idaresi, gemi dışındaki bir konumda bulunan kontrol merkezinde bir insan tarafından gerçekleştirilmektedir. Böylece sadece iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin de ötesinde, kaptanın rolünün daha da daralmasına yol açan yeni bir aşama yaşanmaktadır. Bu tez ile uzaktan kumanda edilen geminin sevk ve idaresini üstlenen kişiye; kaptanın görev, yetki ve sorumluluğuna ilişkin Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı incelenmiştir.