Türk ulus kimliğinin oluşum sürecinde dahil edilmeyen bir alt kimlik olarak Kürt kimliğinin tepkisel inşası

Ulus-devletin inşasında, dışlama ve dâhil etme politikalarının tarihsel süreçte nasıl yürütüldüğü, Kürt kültürü üzerindeki dönüştürücü etkisi ve bunun Kürtler tarafından şu anda nasıl algılandığı bu tezin cevap bulmaya çalıştığı temel sorulardandır. Bu durumda çalışma, genel hatlarıyla teori ve uygulama olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın teori bölümünde yukarıdaki önermeler doğrultusunda Kürt kimliğinin değişiminde etkili olan dönüm noktaları tespit edilmiştir. "Millet Sistemi" olarak adlandırılan Osmanlı klasik merkezi idari ve toplumsal yapısı içinde Müslüman bir unsur olmaları itibariyle "millet-i hâkime" olarak yer alan Kürtler, Tanzimat, İkinci Meşrutiyet, İttihat ve Terakki ve Tek Parti iktidarı süresince ulus-devletin gelişimi doğrultusunda önemli değişimler yaşamıştır. Bu dönemlerde Kürt milliyetçiliği bu dönem politikalarına karşı Kürt seçkinlerinin tepkisel tavır alışları çerçevesinde biçimlenmiştir. Ayrıca bu dönemlerdeki dernek, cemiyet, kulüp, basın ve yayınlar incelenmiş literatür taraması da yapılarak bu bağlamda milliyetçi söylemin oluşum ve değişim süreci analiz edilmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanıyla birlikte kuruluşunu tamamlayan ulus-devletin, sosyo-politik yapıya etkileri ve günümüzdeki yansımalarının tespit edilmesi amacıyla nitel bir araştırma yapılmış ve 'bulgular ' bölümünde değerlendirilmiştir. Gömülü teori yöntemiyle yapılan bu alan araştırmasında Kürt dominant illerinde yaşayan vatandaşlarla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Saha verilerinden elde edilen bilgiler çerçevesinde kategoriler ve alt temalar oluşturulmuştur. Uygulama bölümünde ulus-devletin gelişimine bağlı olarak; Ulusalcı Türkler Tarafından Dışlanma Algısı, Ulus-Devlet Tarafından Dışlanma Algısı ve Ulusalcı Kürtler Tarafından Dışlanma Algısı olmak üzere üç kategori ve bu kategorilerin her biriyle ilgili olarak alt temalar saptanmıştır. Araştırma esnasında "gömülü" bir bulgu olarak nitelendirilebilecek il plaka kodlarının fark edilmesiyle dışlamanın nesnel bir gösterge üzerinden analizi yapılmıştır. Ayrıca araştırma sahasında erken Cumhuriyet'in modernleştirme politikalarına karşı Kürtlerin modernleşmeyi, "Türk" kelimesi üzerinden kodlaması fiziksel olmayan etnik sınırların "etkileşimsel" (transactionalist) boyutunun analizi açısından önemli olduğu tespit edilmiş ve bu çerçevede "Türkane" (Türk Tarzi) "weki Türka" (Türkler gibi) vb. kavramsallaştırmalara gidilmiştir. Kavramlar bu yönüyle tanımlananın da tepkisinin dışavurumu açısından önemlidir.