Türkçe ve Fransızcada zaman bildiren zarf tümleçlerinin karşılaştırılarak incelenmesi

Bu araştırmada, Türkçe ve Fransızcada Zaman Bildiren Zarf Tümleçleri Karşılaştırmalı olarak incelenecektir. Bu araştırmanın genel amacı, Türkçeden hareketle, zaman bildiren adlar, ad öbekleri, zarflar, edatlar, edat öbekleri, bağlaçlar, ortaçlar, ulaçlar ve ulaç öbekleri gibi dilsel birimlerin her iki dilde de incelenmesi ve karşılaştırılması sonucu iki dil arasındaki benzerlikler, farklılıklar ve eşdeğerlikleri tespit etmektir.Türkiye'de şimdiye dek dilde zaman kavramını anlatan ve Fransızcadan tercüme edilerek yapılan birçok dilbilgisi çalışmasına rastlanmıştır. Disiplinler ve kültürler arası çalışmaların giderek önem kazandığı bilim dünyasında Türkçeden hareketle yapılmış sınırlı sayıdaki çalışma bizi böyle bir inceleme yapma konusunda cesaretlendirmiştir.Tezimizde öncelikle bireyler arasında vazgeçilmez bir iletişim aracı olan dil konusu ve kavramı kalın çizgileriyle incelenmiş, daha sonra zaman kavramı konusunda bilim adamlarının düşüncelerine yer verilmiştir. Zaman ve mekân, günlük yaşamımızın bu ayrılmaz iki parçası; dilsel, sosyal, felsefi boyutlarıyla ele alınabilir. Çalışmamızda zaman konusu biçimbilimsel (morfolojik), görev tanımsal (fonksiyonel) ve sözdizimsel yaklaşımla dilbilgisel yönden irdelenmiştir.Herkesin ortak kanısı zamanın dört ana ayağı olduğudur: öncelik, sonralık, eşzamanlılık ve süreklilik. Bu dört kavramı anlatabilmek için bütün diller ad öbeklerinden, zarflardan, edat, bağlaç ve bunların türevleri olan dilsel öbeklerden yararlanmaktadır. Her dil kendine özgü kurallar içerisinde bu anlatım biçimlerini kullanmaktadır. Bu genel bilgilerin ışığında, çalışmamızı dört ana eksen üzerine oturtmaya çalıştık.Ad öbekleri ve zarflar ile zaman kavramının her iki dilde de zengin bir anlatım biçimi olduğunu saptanmıştır. Ancak edat öbekleri konusunda Fransızcanın ?flexionnel? bir dil olmanın verdiği avantajla daha geniş bir yelpazede zaman kavramını ifade edebildiği görülmüştür. Türkçede bağfiiller adı verilen bağımsız bir çatı altında ele alınan zaman bildiren zarf tümleçleri ile ilgili anlatım biçimlerinin, Fransızcada yan cümle bağlaçları, gérondif, participe (présent, passé) biçimindeki bağımsız sınıflandırmalar içinde değerlendirildiği sonucuna varılmıştır.Araştırmamızın uygulamalı bölümünü destekleyecek biçimde hem Türkçe hem de Fransızcadan seçtiğimiz örnek cümlelerle konu sergilenmiştir. Sınırları, amacı iyi çizilmiş dilbilimde ?corpus? denilen kısa cümlelerle çok karmaşık gibi gözüken zaman kavramı, iki dil arasında yapılan karşılaştırmalarla, yabancı dili öğrenen ve öğretenlerin kafasındaki soru işaretleri ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır.Araştırmamız sırasında Türkçenin sanıldığının aksine, özellikle zaman kavramını anlatım konusunda söz varlığının oldukça zengin olduğu tespit edilmiştir. Türkçenin sondan eklemeli bir dil olması, sınıflandırma konusunda güçlükler çıkarmakla birlikte dile bir anlatım zenginliği vermektedir. Özellikle Fransızcada olmayan ikilemeler Türkçeye ince, ayırt edici ifade biçimleri kazandırmaktadır.Anahtar kelimeler: Zaman kavramı, zarf tümleci, dilbilim, Fransızca dilbilgisi, Türkçe dilbilgisi, karşılaştırmalı dilbilim.