Predictors of Turkish speaking preschoolers' narrative and vocabulary competence: An ecological approach

Bu tez, Türkçe konuşan okul öncesi dönem çocuklarının dil becerilerindeki bireysel farklılıkların kaynağını ekolojik bir kuramsal çerçeveden ele almayı amaçlamıştır. Bu çalışmada özellikle çocuklar 3 yaşında iken ölçülen aile sosyo-ekonomik durumunun, anne anlatı becerilerinin ve uyarıcı bir ev ortamının çocuklar 4 yaşına geldiğinde, çocukların alıcı dil ve anlatı becerilerine olan etkisi incelenmiştir. Çalışmanın kavramsal modeli ailenin sosyo-ekonomik durumunun çocukların dil becerilerine hem doğrudan hem de anne anlatı becerileri, annenin dil gelişimi için uyaran sağlaması ve çocukların ulaşabileceği öğrenme materyallerinin bulunması gibi değişkenler aracılığı ile dolaylı olarak etki edeceğini önermektedir. Çalışmanın örneklemini Türkiye'de Erken Çocukluk Gelişim Ekolojileri (TEÇGE) araştırmasına katılan 1052 katılımcı arasından anlatı örnekleri toplanmış 78 anne-çocuk ikilisi oluşturmaktadır. Hiyerarşik regresyon analizleri, çocuklar 3 yaşında iken ailenin içinde bulunduğu sosyo-ekonomik durumunun çocukların 4 yaşındaki alıcı dil becerilerini, anne anlatı becerileri ve annenin dil gelişimi için uyaran sağlaması gibi değişkenler aracılığı ile dolaylı olarak yordadığını göstermiştir. Ayrıca, annenin dil becerisinin etkisi kontrol edildiğinde, çocuklar 3 yaşında iken evde erişebilecekleri öğrenme materyallerinin varlığı çocukların 4 yaş alıcı kelime bilgisini anlamlı bir şekilde yordamıştır. Alıcı dil becerilerinden farklı olarak, 3 yaşında sahip olunan uyarıcı bir ev ortamı çocukların 4 yaş anlatı becerilerine daha az etki etmiştir. Bunun yerine 4 yaş çocuklarının anlatı becerilerinin, aile sosyo-ekonomik durumu ile ilişkili olan anne anlatı becerileri tarafından yordandığı bulunmuştur. Bu tezin bulguları çocukların alıcı dil ve anlatı becerilerine etki eden yakın ve uzak etkenlerin farklı etkilerinin araştırılmasının önemini ortaya koymaktadır.