Türkçe öğrenen Somalili öğrencilerin sözlü anlatılarındaki fiil varlığı ve fiil- tamlayıcı ilişkisi üzerine bir inceleme

Bu araştırmanın amacı, Türkçe öğrenen Somalili öğrencilerin sözlü anlatılarındaki fiil varlığını tespit edip sınıflandırmak, fiillerin almış olduğu tamlayıcıların kullanımındaki hataları tespit etmek ve çözüm önerilerinde bulunmaktır. Araştırmada Bursa Uludağ Üniversitesinde öğrenim gören 25 Somalili öğrenciden çeşitli konularda sözlü anlatımlarda bulunmaları istenmiştir. Bu anlatımlardaki fiil varlığı tespit edilerek sınıflandırılmıştır. Ayrıca fiillerin tamlayıcılarının kullanımına yönelik ne gibi yanlışlıklar yapıldığı tespit edilerek bu doğrultuda yanlışlıkları önlemeye ve düzeltmeye yönelik kalıcı öğrenmeyi sağlamak için yapılması gerekenlerle ilgili önerilerde bulunulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre Somalili öğrencilerin sözlü anlatılarında 546 farklı fiil kullandığı ve bu fiillerin içerik olarak tasnifinde %46'sının oluş bildiren fiiller, %39'unun kılış/kılınış bildiren fiiller, %15'inin de durum bildiren fiillerden oluştuğu tespit edilmiştir. Ayrıca fiillerin biçim olarak tasnifinde de Somalili öğrencilerin sözlü anlatılarında kullandıkları fiillerin %40,48'i birleşik, %37,55'i türemiş ve %21,97'si de kök fiillerden oluşmaktadır. Somalili öğrencilerin kullandığı fiillerin tamlayıcılarının kullanımına ait bulgularda ise kullanılan fiillerin %54'ünde hata yapılmazken %46'sında hata yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan tüm öğrencilerin sözlü anlatılarında tamlayıcı hatası yaptığı tespit edilmiştir. Yapılan hataların %54,65'i eksiltme, %39,75'i değiştirme ve %5,60'ı ekleme hatasıdır. En çok yanlış yapılan durum eklerinin ise %37,42 ile belirtme durumu, %31,39 ile yönelme durumu, %11,53 ile bulunma durumu, %8,88 ile vasıta durumu, %5,18 ile ayrılma durumu, %4,02 ile yalın durum ve %1,59 ile eksiz belirtme durumu olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu bulgular da çeşitli alt başlıklar altında detaylandırılmış ve örneklendirilmiştir. Araştırmanın Somalililere Türkçe öğretimine ve yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Fiil varlığı, fiil-tamlayıcı ilişkisi, konuşma becerisi, Somalili öğrenciler, sözlü anlatım, yabancılara Türkçe öğretimi.