Türkçe öğretmeni adaylarının süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılmış çok katmanlı metin yazma süreçlerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılan çok katmanlı metin yazma öğretiminin Türkçe öğretmeni adaylarının çok katmanlı metin yazma süreçlerine etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın yöntem kısmında nicel veriler ağırlıkta ve nitel veriler destekleyici konumda olduğu için iç içe (gömülü) karma desen kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen, nitel boyutunda uygulama sürecinde elde edilen verileri destekleyici ve açıklayıcı olması için yarı-yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel uygulama sürecinin çalışma grubu 2021-2022 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Öğretmenliği Programında öğrenim gören 48 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmanın nitel boyutuna ise çalışma grubu içerisinden gönüllülük esası bağlamında seçilen 16 öğretmen adayı dahil edilmiştir. Çok katmanlı metin yazma sürecinde metin türü olarak gezi yazısı türü kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, öğrenciler tarafından oluşturulan çok katmanlı metinler ve bunların değerlendirilmesine yönelik araştırmacı tarafından hazırlanan çok katmanlı metinlere yönelik derecelendirilmiş puanlama anahtarı (gezi yazısı), çok katmanlı okuryazarlık ölçeği, yazmaya yönelik tutum ölçeği, öğretmen adayı yazma öz-yeterliği ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin toplanma süreci uygulama öncesi ve uygulama sonrasında gerçekleştirilmiş, nitel verilerin toplanması için yapılan görüşmeler uygulama süreci bittikten sonra yapılmıştır. Öğretmen adayları tarafından gezi yazısı türünde oluşturulan çok katmanlı metinler araştırmacının hazırladığı derecelendirilmiş puanlama anahtarı ile değerlendirilmiş ve çok katmanlı metin yazma puanı elde edilmiştir. Verilerin analizi sürecinde nicel veriler öncelikle Shapiro-Wilk normallik testi ile sınanmış ve normal dağılım gösteren ve göstermeyen veriler istatistik analiz programında uygun testlerle analiz edilerek deney ve kontrol grubunun uygulama öncesi ve sonrası durumları karşılaştırılmıştır. Ayrıca nicel verilerin desteklenmesi ve açıklanması için toplanan nitel veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılan çok katmanlı metin yazma öğretiminin deney grubunda yer alan Türkçe öğretmeni adaylarının çok katmanlı metin yazma başarıları, çok katmanlı okuryazarlık düzeyleri ve yazma tutumları kontrol grubunda yer alan katılımcılardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde; yazma özyeterlikleri ise kısmen yüksek bulunmuştur. Uygulama öncesine göre deney grubunda yer alan katılımcıların çok katmanlı metin yazma başarıları, yazma tutumları ve yazma özyeterlikleri anlamlı düzeyde; çok katmanlı okuryazarlık düzeyleri ise kısmen yüksek bulunmuştur. Uygulama sonrası deney grubuyla yapılan görüşmelerde uygulama sürecine ilişkin katılımcı görüşlerinin olumlu olduğu ve uygulamanın yazma becerilerinin gelişimine katkı sağladığı belirlenmiştir. Sonuç olarak süreç-tür odaklı yazma yaklaşımı ile yapılandırılan çok katmanlı metin yazma öğretiminin çok katmanlı metin yazma başarısını, yazma tutumunu ve yazma özyeterliğini arttırdığı tespit edilmiştir.