Text

6?8. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema ve metin türü yönünden incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, 6-8. sınıf Türkçe ders kitaplarını tema ve metin türü yönünden incelemektir. Ders kitaplarının, öğretim programının uygulanmasında temel kaynaklar olduğu göz önünde bulundurulduğunda, öğretim programının bileşenlerini tam anlamıyla yansıtması beklenir. Çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. Kuram çerçevesinde yapılandırmacılık, çoklu zekâ kuramı, tematik yaklaşım ve metin türleri üzerinde durulmuştur. Türkçe ders kitapları tema dağılımları, tema-alt tema uygunluğu, tema tasarımları, disiplinlerarasılık (tematik yaklaşım), alternatif çoklu zekâ etkinlikleri ve metin türlerinin doğru belirlenmesi bakımından incelenmiştir.Ders kitaplarının farklı sınıflarda tema, alt tema; aynı sınıf düzeyinde de alt tema tekrarına düştükleri gözlemlenmiştir. Bazı metinlerin ana temaya uygun olmadığı hatta aynı metnin farklı kitaplarda farklı temalara dâhil edildiği görülmüştür. Disiplinlerarası ilişki düşünüldüğünde ise en çok Sosyal Bilgiler dersiyle ilişkilendirme yapılırken Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersiyle hiçbir ilişkilendirme yapılmadığı, disiplinlerarası ilişkilendirme yapmada 6. sınıftan 8. sınıfa doğru bir düşüş olduğu gözlemlenmiştir. Kitapların daha çok kinestetik ve görsel zekâya yönelik alternatif etkinlik verdiği ancak birçok zekâ alanına hitap edecek görsel-işitsel yayınları ek olarak sunmadıkları görülmüştür. Metin türü ayrımında gerekli hassasiyetin gösterilmediği saptanmıştır. Metin türlerinden söyleşi ve deneme türünün birbiriyle karıştırıldığı; anı türünde aktaranın belirtilmediği; düşünce yazısı, didaktik metin gibi genel adlandırmaların tür olarak verildiği; bazı metinlerde de türün iyi örneği kullanılmadığı sonuçlarına varılmış ve bunlara yönelik önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Ders kitabı, tema, metin türü.

Arap nahvinde kurucu metin ile şerh ilişkisi bağlamında Zemahşerî՚nin el-Unmûzec adlı eseri ve şerhleri örneği

İslâm ilim tarihinde şerh kültürü ve telifi büyük bir yere sahip olup ilmî kaynakların bir kısmını oluşturmaktadır. Birbirinden farklı konuları içeren metinlere birçok şerh yazılmıştır. Çalışmamızın konusunu teşkil eden ve bir nahiv metni olan el-Unmûzec՚e de başta Zemahşerî'nin öğrenci Diyâuddîn el-Mekkî olmak üzere birçok kişi şerh yazmıştır. el-Unmûzec ve şerhleri bağlamında metin-şerh ilişkisine baktığımızda, el-Unmûzec muhtasar bir eser olma hasebiyle doğal olarak şerhe muhtaç olarak görülmüştür. Buna bağlı olarak tanım, istişhâd, örneklemeler, farklı görüşlerin serd edilmesi, irâb ve ta'lîl gibi konularda şârihler etkin rol oynamış ve kurucu metne bir takım katkılar yapmışlardır. Nahiv ilminde önemli bir husus teşkil eden tanımlar el-Unmûzec'de kısmen ifade edilmiş olup kısmen de zikredilmemiştir. Tanımı yapılmayan terimler şârihler tarafından tamamlanmış; yapılan bazı tanımlar ise analiz edilerek gerekli durumlarda sağlamlığı ölçülmüştür. Bazı şârihler tarafından hatalı bulunan tanımlara ise itiraz edilmiş, mümkün derecede doğru bir tanım ortaya konulmuştur. Şârihler sadece tanımlarda değil lafzî ve fikrî bağlamda da el-Unmûzec'in metnine müdahaleler yaparak analist bir yaklaşım sergilemişlerdir. Şârihlerin bu tutumları hem el-Unmîzec'i tamamlamış hem de nahiv ilmine analizci bir yaklaşım sonucunda katkılar yapılmaya çalışılmıştır. Şerhlerde ilave olarak kullanılan Kur'ân-ı Kerim âyetleri, hadis, şiir ve Arap kelamı gibi istişhâd unsurlarıyla metni zenginleştirilmiştir. Bunun yanı sıra metnin anlaşılması adına örnekler kullanılarak okuyucuya ilave bilgiler sunulmuştur. Nahiv konularını bütüncül bir bakış açısıyla ele alan bazı şârihler, bir konu hakkında gelenekteki birbirinden farklı görüşler zikrederek içerik zenginliğini oluşturmuşlardır. Bazı şârihler ise metin merkezli bir yöntem sergilemişlerdir. Ayrıca kurucu metinde yer verilmeyen ta'lîl dediğimiz nahiv kuralların aklî bir zemine oturtulma olgusu ve okuyucunun kurucu metni daha kolay anlaması adına yapılan irâb ameliyesi de şârihlerin sunduğu bir katkıdır. Şerhler; kurucu metnin anlaşılması, analizinin yapılması ve eksikliklerinin gidermeleri gibi ortak amaçlar için yazıldıkları gibi birbirinden farklı amaçlar için de yazılmışlardır. Sosyal çevrenin ihtiyacını karşılamak, aynı metnin farklı yönlerini ele almak, aynı metne önceden yazılmış şerh veya şerhlerin eksik görülmesi gibi faktörler aynı metin üzerine birden çok şerhin yazılmasına imkân sağlamıştır. Şerhlerin muhtevalarına bakıldığında her ne kadar sonraki dönemlerde yazılan bazı şerhler kendinden önceki şerhlerden yararlansalar da orijinal bir üslup ve içeriklerle yazılan şerhler de mevcuttur. Anahtar Kavramlar: Zemahşerî, el-Unmûzec, Metin, Şerh, Şârih

İngilizce hazırlık sınıfı okuma metinlerinin eğitsel değerleri

Araştırma, Adnan Menderes Üniversitesi İngilizce hazırlık sınıflarında kullanılmakta olan okuma metinlerinin eğitsel değerlerini saptamayı amaçlamıştır. Kullanılmakta olan okuma metinleri, gramer, anlama, görsellik, ilgi, yöntem ve konular gibi, bir metinde öne çıkan başlıklar açısından incelenmiştir. Araştırmada, nicel yöntem kullanılarak var olan durum betimlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 2015–2016 öğretim yılı, güz ve bahar yarıyılı hazırlık sınıfı öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama amacı ile kullanılan likert tipi sorulardan oluşan anket, araştırmacı tarafından geliştirilerek, hazırlık sınıfına devam etmekte olan öğrenci ve yine aynı bölümde görev yapmakta olan öğretim elemanlarına uygulanmıştır. Ayrıca, öğretim elemanlarına açık uçlu sorular yöneltilerek frekans elde etme yolu ile çözümleme yapılmıştır. Ölçme aracı ile elde edilen öğrenci ve öğretim elemanlarının görüşleri, betimsel istatistik yöntemleriyle incelenmiş, bulgular frekans ve yüzdelerle ifade edilerek tablolaştırılmıştır. Araştırma sonucunda, okuma derslerinde kullanılan okuma metinlerinin ''gramer öğretimi, görsellik, ilgi, anlama, yöntem ve konu'' başlıklarının değerlendirilmesiyle ilgili olarak öğrenci ve öğretim elemanlarının benzer görüşlerinin yanı sıra farklı görüşlerde oldukları da görülmüştür. Ayrıca, okuma derslerinde kullanılan okuma metinlerinin amaca yönelik olmasının yanı sıra, okuma becerilerini geliştirmeye yönelik olmayan ve geliştirilmesi gereken noktaların bulunduğu da ortaya çıkmıştır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Okuma Metni, Eğitsel Değer, Değerlendirme,Hazırlık Sınıfı

Türkçe ders kitaplarında yer alan metin türlerinin 2018 Türkçe öğretim programına uygunluğunun incelenmesi

Türkçe dersinin en önemli yardımcısı ve kaynağı ders kitaplarıdır. Öğrenciler arasında bilgisayar, tablet ve telefon gibi teknolojik aletlerin kullanımının hızla artması sonucunda öğrencilerin kitaplara olan ilgileri azalmaktadır. Bunun için Türkçe dersi kitapları öğrencilerin ilgisini çekebilecek şekilde hazırlanmalıdır. Dört temel dil becerisinden oluşan Türkçe dersinin kitapları da bu becerileri yansıtacak biçimde hazırlanmalıdır. Günümüzde eğitim anlayışı olarak yapılandırmacı eğitim anlayışı uygulanmakta ve Türkçe Öğretim Programları bu anlayışa uygun olarak hazırlanmaktadır. Türkçe Öğretim Programları Türkçe Ders kitaplarının nasıl hazırlanması gerektiğini, uygulamanın nasıl olması gerektiğini anlatan en önemli kaynaktır. Bu araştırmada da Türkçe dersi için hazırlanan 2017-2018 ve 2018-2019 yılında okutulan toplam 13 ders kitabı incelenmiştir. Bütün kitaplarda yer alan toplam 432 metnin, metin türleri, metinlerde bulunması gereken nitelikler, metin sayıları araştırılmıştır. Araştırmalar sonucunda 2017-2018 eğitim öğretim yılında okutulan 5. sınıf kitabı hariç diğer sınıf düzeylerinde okutulan kitapların metin sayılarının eksik veya fazla olması, metin türlerinin programda yer alan metin türlerine uygun bir grafikte verilmemesi, zorunlu temaların olmaması yönünden 2018 Öğretim Programına uygun olmadığı tespit edilmiştir. 2018-2019 yılında okutulan tüm sınıf düzeyindeki Türkçe ders kitapları ise metin türü sayısı, programda yer verilen metin türlerinin kullanması ve zorunlu temaların yer alması açısından 2018 Türkçe Öğretim Programına uygun bir biçimde hazırlandığı görülmüştür.

Terceme-i Ahlâk-ı Muhsînî (1a ? 99b)(inceleme-metin)

Yaptığımız bu çalışma XVI. yüzyılda Kütahya'daki edebî muhitin en önemli âlim şairlerinden Firâkî Abdurrahman Çelebi'nin ?Ahlâk-ı Muhsînî? isimli eserini içermektedir. ?Ahlâk-ı Muhsînî? Firâkî'nin en önemli ve kaynaklarda en çok adı zikredilen eseridir.Eserde metin kısmına geçilmeden önce, eserin ana temasını oluşturan ahlâk kavramı üzerinde durulmuştur. Burada ilk olarak ahlâk ilminin özelliklerine ve diğer bilimlerle olan ilişkisine değinilmiş, ardından ahlâk kavramının İslam öncesi ve İslam sonrası özellikleri üzerinde durulmuş ve İslamiyeti kabulle birlikte Türklerde oluşan yeni ahlâk algısı verilmeye çalışılmıştır.Daha sonra Türk ? İslam kültürü ve edebiyatı içerisinde yazılmış olan önemli ahlâk kitapları kronolojik bir sıra içerisinde verilmiştir. Ayrıca bu eserler verilirken telif ya da tercüme oluşlarına göre de tasnif edilmişlerdir.?Ahlâk-ı Muhsînî? her ne kadar genel bir ahlak kitabı olarak bilinse de oluşturulduğu gelenek içerisinde bir ?siyasetnâme? olarak algılamak gerekmektedir. Çalışmamızda ?Ahlâk-ı Muhsînî?nin neden bir siyasetnâme olarak ele alınması gerektiği sebepleriyle birlikte açıklanmıştır. Eserin siyasetnâme özelliği taşıması itibariyle de Türk ? İslam kültüründeki siyasetnâmelerle ilgili geniş bilgi verilmiştir.Firâkî Abdurrahman Çelebi, eserini Farsçadan tercüme etmiştir. Eserin müellifi ise Hüseyin Vâiz Kâşifî'dir. Bu sebeple Kâşifî'nin hayatı, edebî kişiliği ve eserleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Ardından da Firâkî ve eserin ithaf edildiği Şehzâde Bayezid ile ilgili gerekli bilgiler verilmiştir.Eserin incelemesinde Süleymâniye Kütüphânesi, Reşid Efendi Bölümü, nr.1077'de kayıtlı olan nüsha kullanılmıştır. Bu nüsha toplam 183 varaktan oluşmaktadır.Anahtar Kelimeler :Kütahya, Ahlâk, Siyasetnâme, Nasihatnâme, Firâkî, Kâşifî

Şihâbî'nin Hüsnü'l-Mahâdır'ı: İnceleme - metin

Celâleddin Suyûtî'ye ait olan Hüsnü'l-Mahâdır adlı bu eser dilimize Şihâbî tarafından Arapçadan çevrilmiştir. Bu eser eski Mısır tarihiyle ilgili birçok bilgi içerir. Mısır'ın kuruluşundan itibaren Hz. Ömer'in devrine kadar olan dönemi içine alan bu eser; Mısır'da yapılan savaşları, kurulan şehirleri, insanoğlunun yapmış olduğu yapıtları, Mısır'da çıkan madenlerden insanların faydalanma yöntemlerini, piramitlerin kim yada kimler tarafından yapıldığını ve büyük tufan hakkında bilgiler yer alır. Yaptığımız çalışma altı bölümde incelenmiştir. İlk bölümde Şihâbî'nin hayatı, sanatı, eserleri ve yaşadığı dönemin siyasi ve edebi durumu verilmeye çalışılmıştır. Hayatıyla ilgili bilgilere sadece kendi eserlerinde ulaştığımız Şihâbî ile ilgili çok fazla bilgi verilememiştir. Divanından ve bu eserinden yola çıkarak elde edilen bilgiler verilmeye çalışılmıştır. 2. bölümde ise metin transkribe edilmiştir. Eser transkribe edilirken karşılaşılan en büyük problem şahıs ve mekan isimlerinin çokluğu olmuştur. Bu özel isimlerin doğru yazılabilmesi için Mısır'la ilgili birçok kaynak taranmıştır. 3. bölümde metin tahlil edilmeye çalışılmıştır. Eser konularına göre din, şahıslar, şehirler, kavimler, dağlar ve nehirler başlığı altında verilmiştir. İncelenen her başlıkla ilgili beyitlerden örnekler verilmiştir. 4. bölümde manzum olan eser daha iyi anlaşılabilmesi için içerisinde yer alan konular nesre çevrilmeye çalışılmıştır. Konuyla ilgili yer yer verilen ayet ve hadislerin Türkçe karşılıkları dipnot şeklinde verilmiştir. 5. bölümde ise beyitlerin daha iyi anlaşılabilmesi için sözlük ve çalışma sürecinde faydalanılan kaynaklar yazılmıştır. 6. bölümde metnin orijinalinden baştan, ortadan ve sondan olmak suretiyle ikişer sayfa eklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Mısır, Şihâbî, Hüsnü'l-Mahâdır, Eski Türk Edebiyatı

The Use of referential and representational texts in literature classes in ELT departments

ABSTRACT THE USE OF REFERENTIAL AND REPRESENTATIONAL TEXTS IN LITERATURE CLASSES IN ELT DEPARTMENTS Hülya ARSLAN Master Thesis, English Language Teaching Department Supervisor: AssC. Prof. Dr. Zuhal Akünal OKAN December 2001, 193 pages The purpose of the present study is lo help students of ELT Departments differentiate between the texts accepted as "referential" and "representational" and "literary" and "non-literary" and thus make them aware of the similarities and differences between them. For this purpose, two groups, a control and an experimental, were formed In the conirol group, canonical literary works (only canonical poetry) were utilized within the framework of content-based approach to teaching literature. However, the researcher utilized the same canonical literary works within the framework of language-based approach to literature for the experimental group. In addition to canonical poems (same poems that were used for the control group), some non-canonical or non-literary texts such as newspaper articles or advertisements (i.e. literature with a small "I"), having the same topic or same language structure found in the poems, were used together in this group. By means of two pre-tests and post-tests, two questionnaires and written comments of the students about the lessons, two approaches (language-based and content-based) were compared and literary competence of these students was assessed.In Chapter 1, after giving a brief background to the study and presenting the problems encountered in literature courses, the aim and scope of the study are clarified. Then, research questions and hypotheses are stated. Some terms that are important for this study are also defined. İn t lie first part of Chapter 2, discourses that are labelled as "literary" and "non-literary" are presented in a detailed way Within this framework, categorization of the texts as to "literary versus non-literary", "representational versus referential" and "canonical versus non-canonical" texts are given on the basis of "literariness" scale. Approaches to teaching literature are presented in the second part of Chapter 2. By putting the emphasis on Language-Based Approach to teaching literature, principles, techniques and activities, and roles of both teachers and students in these approaches are given. The final section of this chapter focuses on the contributions of Language- Based Approach to literature classes in the L2 context. Methodological information such as subjects and instrumentation is presented in Chapter 3. In addition, how data is collected from those subjects is explained in detail in this chapter. The analysis of the data collected is demonstrated in Chapter 4. This chapter shows the analysis of three instruments used in the study. These are tests, questionnaires, and written feedbacks. Last chapter deals with conclusions of the present study and then offers some suggestions for other researchers who want to conduct similar studies Key Words: Referential Texts, Representational Texts, Language-based Approach, Content-based Approach, Poetry, Literature with a small "I", Literary Competence

Elf leyletin ve leyle hikayelerinde cümle metin-inceleme

Gelibolu Mustafa Ali'nin Hilyetü'r-ricali (metin-gramer-dizin)

Hadis usûlü'nde muztarib hadis ve değeri

Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır.Giriş bölümünde, hadislerin sıhhat bakımından çeşitleri, muztarib hadisin içinde yer alan ve ravilerin zabt kusurlarından biri kabul edilen muhalefetin tanımı ve kısımları ele alınmıştır.Birinci bölümde muztarib kelimesinin sözlük ve ıstılahî anlamı açıklanmış olup, ıstılah olarak muztaribin ortaya çıkışı üzerinde durulmuştur. Ayrıca bu bölümde muztarib hadis ile ilgili bilgi edinilebilecek kaynaklara değinilmiştir.İkinci bölümde, hadislerde ıztırabın isnad, metin ve hem isnad hem de metinde gerçekleşme şekli örnekler verilerek gösterilmiştir. Hadiste ıztırabın meydan geliş sebepleri hakkında bilgi verilmiştir. Bu bölümde ayrıca Kırbaşoğlu ve Dârekutnî'ye göre ıztırabın bulunduğu rivayetlere yer verilmiştir.Üçüncü bölümde ise, Muztarib hadisin hükmü açıklanmış ve muztarib hadisin diğer hadis çeşitleri ile ilişkisi ele alınmıştır. Ayrıca muztarib hadis ile muallel hadis arasındaki ilişkiye değinilmiştir. Son olarak metin tenkidi ilkesi olarak ıztırabın kullanılması işlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Iztırab, muztarib hadis, râvî, rivâyet, sened ve metin

İlköğretim 5. sınıf Türkçe dersi öğrenci çalışma kitabı ve ders kitabındaki metin ve etkinliklerin çeşitli açılardan incelenmesi

Bu araştırma, İlköğretim 5. Sınıf Türkçe ders kitaplarının çeşitli açılardan incelenmesinin amaçlandığı betimsel bir çalışmadır.Araştırmada MEB tarafından okutulmak üzere belirlenen altı Türkçe ders kitabı setinden Adana ilinde okutulan ders kitabı seçilerek incelenmiştir. Araştırmada tarama modeli benimsenerek var olan durumun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla araştırmada Türkçe ders kitabındaki metinlere ait etkinliklerin; hangi öğrenme stratejisine uygun hazırlandığı, öğrenme düzeyleri; etkinliklerde yararlanmayı gerektiren bilgi kaynaklarının neler olduğu, etkinliklerin bireysel ya da grupla gerçekleştirmeye uygunluğu ve etkinlik örneklerinin ne tür çeşitlilik gösterdiği incelenmeye çalışılmıştır.Araştırma bulgularına göre ulaşılan sonuçlardan bazıları şunlardır, incelenen metin türlerine ait etkinliklerin büyük bir çoğunluğunun anlamlandırma stratejilerini kullanmayı gerektirecek biçimde hazırlandığı, etkinliklerin büyük bir bölümü kavrama düzeyinde öğrenmelerin gerçekleşmesine uygun oluşturulduğu, öğrencilerin etkinlikleri gerçekleştirmelerinde en çok yararlandıkları bilgi kaynağının, var olan bilgileri ve kitapta yer alan metinler olduğu görülmüştür. Ayrıca etkinliklerin büyük çoğunluğunun, öğrencilerin bireysel olarak gerçekleştirecekleri etkinlikler olduğu, iş birliği yapmayı gerektiren etkinlik sayısının çok az olduğu bulunmuştur. Yine araştırmada metinlere ait etkinliklerin çeşitlilik gösterdiğiAnahtar Kelimeler: Türkçe Ders Kitapları, Metin Türleri ve Öğrenme-Öğretme etkinlikleri

Yazılı metinlerde içerik düzenlemenin öğrenmeye etkisi

Bu araştırmada, Anadolu Öğretmen Liselerinde okutulan Öğretmenlik Meslek Bilgisine Giriş dersinde, klasik ve edimsel koşullanma kavramları konusunda içerik düzenlemesi yapılmış metnin ve içerik düzenlemesi yapılmamış metnin öğrenmeye etkisi incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular, sonuçlar tartışma ve öneriler olmak üzere altı bölümden oluşmaktadır.Araştırmada yarı deneysel yöntemlerden ön test - son test kontrol gruplu model kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, kolay ulaşılabilir durum örnekleme yöntemiyle; 2007-2008 öğretim yılında Adana İli Seyhan İlçesindeki İMKB Anadolu Öğretmen Lisesi'ne devam eden, 9. sınıfların üç ve 11. sınıfların dört şubesinde okuyan, 166 öğrenci oluşturmuştur.Araştırmada veri toplama aracı olarak, deney gruplarında edimsel koşullanma ve klasik koşullanma kavramlarıyla ilgili içerik düzenlemesi yapılmış olan yazılı metinler kullanılmıştır. Kontrol gruplarında ise içerik düzenlemesi yapılmamış metinler kullanılmıştır. Bu metinler oluşturulurken, söz konusu kavramlarla ilgili bilgiler kitaplardan olduğu gibi alınmıştır. Araştırmada edimsel koşullanma kavramı ile ilgili 11 maddelik, klasik koşullanma kavramı ile ilgili 15 maddelik ?Başarı Testi? kullanılmıştır. Grupların öntest puanları arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek için bağımsız gruplar t-testi analizi yapılmıştır. Bu araştırmada deneysel işlemin etkisini belirlemek amacıyla öntest puanları kontrol edilerek, grupların ortalama puanları arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla tek faktörlü kovaryans analizi (Ancova) kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin kavramların içerik ögeleri ile ilgili başarıları, doğru ve yanlış cevapların frekans ile yüzdeleri hesaplanarak saptanmıştır.Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular şu şekilde özetlenebilir:Klasik koşullanma kavramı ile ilgili, içerik düzenlemesi yapılmış ve yapılmamış metinlerle çalışan öğrencilerin klasik koşullanma ön test puanları kontrol edildiğinde klasik koşullanma son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu (F=34.809 p=.000 ) bulunmuştur.Edimsel koşullanma kavramı ile ilgili, içerik düzenlemesi yapılmış ve yapılmamış metinle çalışan öğrencilerinin ön test edimsel koşullanma puanları kontrol edildiğinde edimsel koşullanma son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu (F= .104 p=.000) bulunmuştur.Deney grubunda kullanılan metinlerin içeriği kavram öğretimi stratejilerine uygun olarak hazırlanmıştır ve kavramın içerik öğelerinin tamamını kapsamaktadır. Bu durumda içerik düzenlemesi yapılmış metinlerin öğrencilerin başarılarını olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Deney grubunda kullanılan metinlerde, örneklerin ayırtedici olmayan özelliklerinin dağılımının çeşitliliği sağlanmıştır, bu düzenleme de öğrencilerin son test başarılarını olumlu yönde etkilemiş olabilir. Kontrol gruplarında kullanılan metinler, söz konusu kavramlarla ilgili kitaplardan alınmıştırKlasik koşullanma kavramını içerik düzenlemesi yapılmış metinden çalışan deney grubunun da, içerik düzenlemesi yapılmamış metinden çalışan kontrol grubunun da tanım ve özelliklerle, örnek-özellik ve örneklerle, örnek olmayanlarla ilgili olan soruları cevaplama oranlarının genelde yükseldiği bulunmuştur.Edimsel koşullanma kavramını içerik düzenlemesi yapılmış metinden çalışan deney grubunun da, içerik düzenlemesi yapılmamış metinden çalışan kontrol grubunun da tanım ve özelliklerle, örnek-özellik ve örneklerle, örnek olmayanlarla ilgili olan soruları cevaplama oranlarının genelde yükseldiği bulunmuştur.Araştırmanın uygulamaya yönelik önerileri, öğrencilerin aynı kavramların, farklı kaynaklarda nasıl açıklandığını görmeleri sağlanabilir. Yazılı metinlerde kavramın içerik öğelerine tam olarak yer verilmelidir. Örneklerin ayırtedici olmayan özelliklerinin dağılımının çeşitli olması sağlanmalıdır.Örnek ve örnek olmayan eşleştirilmesinde bir veya birkaç özelliğin benzer olmasına dikkat edilmelidir Öğrencilere içerik öğeleriyle ilgili olarak hem sunu yapılmalı hem alıştırma yaptırılmalıdır.Öğrencilerin kavramlarla ilgili olarak ne öğrendikleri değerlendirilirken, soruların kavramın içerik öğeleriyle ilgili olmasına dikkat edilmelidir. Araştırmanın yapılan araştırmalara yönelik önerileri, öğrencilerin yazılı metinlerle daha uzun sürelerde çalışması sağlanabilir. Örnek analizlerinin istatistiksel analizleri de yapılabilir.Anahtar Kelime: Yazılı Metin, İçerik Düzenleme, Kavram Öğretimi.

Sırduu Sandık/Comoktor (Sihirli Sandık/Masallar) adlı Kırgızca masal kitabı (metin ve inceleme)

Çalışma, "Sırduu Sandık/Comoktor (Sihirli Sandık/Masallar) Adlı Kırgızca Masal Kitabı (Metin ve İnceleme)" Adını taşımaktadır ve kitapta yer alan metinlerin Türkiye Türkçesine aktarımı, bu metinlerin tip sıralaması ve motif yapılarının incelenmesinden oluşmaktadır. Bu çalışma, Kırgızların sözlü kültür unsurlarından "masallar" üzerinde durularak, Kırgız masallarını Türkiye'de tanıtmak ve bu alanda yapılan çalışmalara bir yenisini daha eklemek niyetiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın kapsamını halk anlatılarından "masallar", sınırlılığını "Kırgız masalları" oluşturmakta olup örneklemi ise "Sırduu Sandık/Comoktor (Sihirli Sandık/Masallar)" Adlı masal kitabında yer alan masal metinleridir. Araştırmaya, ilk olarak kitaptaki masal metinlerini Türkiye Türkçesine aktarmakla başlanmıştır. Masalların çevirisi yapılırken Kırgızca sözlüklerden faydalanılmıştır. Ayrıca konuyla ilgili kaynak taraması yapılmıştır. Çalışmada metin merkezli halk bilimi kuramlarından "Tarihi Coğrafi Fin Metodu" kullanılmıştır. Masalların tip sıralaması yapılırken W. Eberhard-Pertev Naili Boratav'ın çalışması ve Antti Aarne-Stith Thompson tarafından hazırlanan çalışma esas alınmıştır. Masalların motif yapıları ise, Stith Thompson tarafından hazırlanan Motif Indeks'e göre incelenmiştir. Araştırmanın sonunda Kırgız masallarının motif bakımından çok zengin olduğunu, masal tiplerinin ise Türk masal tipleriyle benzerlik gösterdiğini tespit ettik. Elbette ki çok sayıda masala sahip olan Kırgız Türklerinin hazine değerindeki masallarının küçük bir bölümünü Türkiye'de tanıtmaktan dolayı mutluyuz. Anahtar Kelimeler: Kırgız Türkleri, Sırduu Sandık, masal, motif, tip.

Methodes, techniques et strategies de la traduction des textes journalistiques et leur place dans l?enseignement de la traduction

Cette étude a été amorcée en 2001, dans le cadre académique de l?expérience acquise au Département de Traduction de l?Université de Mersin et a été développée en tant que thèse de travail de Licence Supérieure comme la suite du sujet d?Enseignement de la Traduction de la langue journalistique.Cette fois-ci, le sujet a été traité de manière différente, en nous penchant plutôt sur la forme théorique du caractère didactique de la traduction comme activité humaine universelle. Toute notre attention s?est tournée sur l?analyse du texte ayant pour but la traduction, sur la comparaison de traductions et sur son cadre théorique. En particulier, nous avons visé également les méthodes, techniques et stratégies de la traduction du langage journalistique. Cependant, pour pouvoir asimmiler toutes ces notions, il était nécéssaire de créer une structure de base linguistique solide. La raison pour laquelle nous le voulions était que nous sommes convaincus que pour comprendre la place et l?importance de l?essence de l?activité de traduction, de sa signification philosophique et théorique nous devons d?abord comprendre l?essence de la linguistique, de ses principes de base et de ses théories. Pour cela nous avons crée une structure de base linguistique sans négliger aucun détail nécéssaire de telle façon que le lecteur, quand il lira cette étude, puisse trouver toutes les notions et théories nécessaires concernant la traduction.En ce qui concerne la partie sur l?application, nous avons réservé un large espace pour tester nos opinions. Nous avons pu faire une évaluation en testant des activités de traduction réelles. Nous avons mis en place des critères et réalisé des analyses de textes. Nous sommes ainsi arrivés à certaines conclusions concernant l?évaluation de valeurs d?exactitude des traductions faites de nos jours.Mots-clés: équivalence, analyse du discours, texte cible, texte source, traduisibilité, intraduisibilité

İçerik düzenlemesi yapılmış metinlerin öğrencilerin cumhuriyet ve demokrasi kavramlarını öğrenmelerine etkisi

Bu araştırmanın genel amacı, öğrencilerin içerik düzenlemesi yapılmış yazılı metinlerin cumhuriyet ve demokrasi kavramlarını öğrenmelerine etkisini incelemektir. Araştırma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorumlar, sonuç ve öneriler olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır.Araştırma, 2008-2009 eğitim - öğretim yılı Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Bölümü birinci sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda 30 ve kontrol grubunda 30 öğrenci yer almıştır. Deney grubunda öğretim, içerik düzenlemesi yapılmış metinler aracılığıyla gerçekleştirilirken, kontrol grubunda öğretim geleneksel yöntemle yapılmıştır.Araştırmada veri toplama araçları olarak; cumhuriyet ve demokrasi kavramlarının içerik ögeleriyle ilgili olarak hazırlanmış olan üç farklı test kullanılmıştır. Birinci testte, öğrencilere yazılı olarak cevaplamaları için her bir kavramla ilgili üçer soru sorulmuştur. İkinci testte, cumhuriyet kavramıyla ilgili 19 ülke adı verilerek öğrencilerden bu ülkelerin devlet şeklinin ne olduğunu yazmaları istenmiştir, demokrasi kavramıyla ilgili 19 ülke adı verilerek öğrencilerden bu ülkelerin siyasi rejiminin ne olduğunu yazmaları istenmiştir. Üçüncü testte ise, 19 çoktan seçmeli sorudan oluşan kavram başarı testinde cumhuriyet ve demokrasi kavramlarıyla ilgili sorular yer almıştır. Söz konusu üç test, öğretimden önce ön test olarak kullanılmıştır. Deney grubuna yalnızca yazılı metinler verilerek öğretim yapılmış, kontrol grubuna ise dersi sunan öğretim elemanının daha önceki derslerinde kullandığı sunu kullanılarak öğretim yapılmıştır. Öğretim süreci tamamlandıktan sonra aynı testler son test olarak uygulanmıştır. Araştırmada verilerin analizinde nitel ve nicel analiz teknikleri kullanılmıştır.Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular şu şekilde özetlenebilir:Öğrencilerin yaptıkları cumhuriyet ve demokrasi kavramlarının tanımları, cumhuriyet ve demokrasi kavramına verdikleri örnekler, öğrencilerin verdikleri örneklerin gerekçeleri incelenmiş deney grubunun son test bulguları kontrol grubu ile karşılaştırılmış ve deney grubunun daha başarılı olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin cumhuriyet ve demokrasi kavramları ile ilgili her örneği örnek olarak sınıflamaları ve her örnek olmayanı örnek olmayan olarak sınıflamaları incelenmiştir. Son test sonuçlarına bakıldığında deney grubunun cumhuriyet ve demokrasi kavramının örneklerini ve örnek olmayanlarını ayırmada daha başarılı oldukları bulunmuştur. Öğrencilerin kavram başarı testindeki sonuçları incelendiğinde, deney grubunun son testlerde kontrol grubundan daha başarılı olduğu bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Yazılı Metin, Kavram Öğrenme, Kavram Öğretimi, Kavram Analizi, Cumhuriyet, Demokrasi.

6. ve 7. sınıflardaki Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin sosyal bilgiler dersinin tarih konuları ile ilişkilendirilmesinin eski ve yeni müfredat açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Bu araştırmada, ilköğretim 6. ve 7. sınıflarda Türkçe öğretim programı ve ders kitaplarındaki metinler ile Sosyal Bilgiler dersi tarih konuları ile ilişkilendirilerek, eski ve yeni öğretim programları ve ders kitaplarındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkarılmasına çalışılmıştır. Bu sebeple çalışma 1998- 2004 ile 2004 ? 2010 dönemleri içerisinde eski ve yeni öğretim programı ve ders kitapları üzerinde yoğunlaşmıştır. Literatür taraması yöntemi ile yapılan bu çalışma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorum, sonuç ve öneriler olmak üzere beş ana bölümden oluşmuştur.Çalışmanın amacı ilköğretim 6. ve 7. sınıflarda uygulanmış olan Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerdeki içeriklerin ilköğretim 6. ve 7. sınıflarda uygulanmış Sosyal Bilgiler dersinin tarih konuları ile ilişkilendirilerek eski ve yeni müfredat açısından karşılaştırarak benzerlik ve farklılıklarını ortaya çıkarmaktır.,Çalışma betimsel doküman analizi çalışmasıdır. Araştırma sürecinde çalışmanın amacına yönelik mevcut kaynaklar bulunmuş, her kaynak dikkatlice incelenmiş, gerekli bilgiler not alınmış ve notlardan yola çıkarak değerlendirme işlemi yapılmıştır.Araştırma sonucunda, Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerinde tarih konularının büyük ölçüde; Atatürk ve Atatürkçülük, milli kültür öğeleri, belirli gün ve haftalar doğrultusunda milli kurtuluş günlerinden ibaret olduğu, Türkçe eski ders kitaplarında tarih konusu olarak efsanelerin yer almasına karşın yeni müfredatta Türklere ait efsanelere yer verilmediği, Türkçe eski ders kitaplarında yer alan sosyal bilgiler dersinin tarih konularının tarihten ders almak ya da şanlı başarılarla gurur duyulması amacıyla yer aldığı, Türkçe yeni ders kitaplarındaki metinlerde ise tarih konularını tanıtmak amacıyla yer aldığı, neredeyse Türkçe ve Sosyal Bilgiler programlarında tarih konuları açısından herhangi bir ilişkinin bulunmadığı belirlenmiştir.Anahtar Kelimleler: Türkçe Dersi Metinleri, Sosyal Bilgiler, Müfredat, Tarih Konuları, Ders Kitabı, Öğretim Programı

İlköğretim 1. kademe Türkçe ders kitaplarında yer alan masal metinlerinin Türkçe dersinin amaçları doğrultusunda kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri

Çocuk Edebiyatı, çocuğu eğlendirme, ona hoş vakit geçirmenin yanında eğitici yönüyle de öne çıkar. Çocuğun çevreyi algılayış, olayları seziş ve karşılaşabileceği durumlar karşısında olumlu tutum ve davranış sergileme, geliştirme ve kazanmasına olanak sağlar. Çocuk edebiyatı ürünleri arasında yer alan masal, bir yandan çocuğun dil becerilerini geliştirirken bir yandan da çocukta millî ve evrensel kültür değerlerine karşı bir bilinç uyandırır.Bu araştırma, İlköğretim 1. kademe Türkçe ders kitaplarındaki masal metinlerinin işleniş sürecini, Türkçe ders kitaplarındaki masalların genel özelliklerini, masal kitaplarının seçimini, masalların Türkçe öğretiminde kullanımına ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.Çalışmada kaynak taraması yapılmış, Türkçe öğretiminde masalın yeri, çocuk masallarında bulunması gereken masal-eğitim ilişkisi ile ilgili yapılan yüksek lisans, doktora tezleri ile bu konuda yayımlanmış bilimsel eserlere ulaşılmıştır.2006 yılında yayımlanan İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. kademesinde yer alan masal ve masal ile ilgili kavramların geçtiği yerler tespit edilmiştir. Tespit edilen masallar Türkçe dersinin amaç ve hedefleri doğrultusunda değerlendirip, o amaçlara ve hedeflere hizmet edip etmediğine bakılmıştır. Bunun içinde masallarda bulunması gereken kriterlere göre değerlendirme yapılmıştır. Sonuçta ortaya hem Türkçe öğretimi, hem çocuk edebiyatı hem de Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda belirtilen özellikleri taşıyan masalların ortaya konulması da sağlanmıştır.Zeynep ÇETİNKAYA tarafından 2007 yılında hazırlanan ?Masalların Türkçe Öğretimindeki Yeri ve Önemi? isimli doktora tezinde geliştirilen ?Öğretmenlerin Masallara ve Bunların Türkçe Öğretiminde Kullanımına İlişkin Görüşleri Ölçeği? için gerekli izinler alınmış ve ölçek kullanılmıştır.Bu ölçek, 2011- 2012 eğitim öğretim yılında, Adana ili Seyhan, Çukurova, Yüreğir ve Sarıçam ilçesindeki 8 ilköğretim okulunda çalışan sınıf öğretmenlerine uygulanmıştır. 74 öğretmenden elde edilen veriler frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, F testi, LSD testi ile çözümlenmiştir. Türkçe ders kitaplarındaki masal metinlerinin anlaşılırlık oranı, frekans ve yüzde hesaplamaları kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin, masallara ve bunların Türkçe öğretiminde kullanımına ilişkin görüşleri genel olarak olumlu bulunmuştur. ?Yaş, cinsiyet, mezun olunan okul, kıdem, çalışılan okulun sosyoekonomik seviyesi ve okutulan sınıfın düzeyi? gibi değişkenler açısından farklı sonuçlar elde edilmiştir. ?Türkçe ders kitaplarındaki masal metinleri, masal kitapları seçimi ve masalların Türkçe derslerinde kullanımı? alt amaçlarına ilişkin görüşler, öğretmenlerin cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir (p<0.05). Kadın öğretmenler, erkek öğretmenlere göre daha olumlu görüş bildirmişlerdir. Masal kitaplarının seçimine ilişkin görüşlerde, öğretmenlerin yaşlarına ve kıdemlerine göre de anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0.05). 31-39 yaş arası öğretmenler ve 11-15 yıl ile 16-20 yıl kıdeme sahip öğretmenler, diğer gruptakilere göre daha olumlu yanıtlar vermişlerdir. Öğretmen görüşleri, diğer değişkenlerde ise anlamlı bir farklılık göstermemiştir.İncelenen masalların anlaşılırlık düzeyleri yüksek bulunmuştur. Metinlerdeki tekerlemeler, ikilemeler, pekiştirmeler, yansıma sözcükler ve dil yanlışları belirlenmiştirİlköğretim okullarında masalların, eğitim açısından dil ve kültür edinimine önemli miktarda katkı sağladığı ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler: Türkçe Dersi Öğretim Programı, ders kitabı, metnin işleniş süreci, masal.

Genre-based approach to writing instruction for students at English Language and Literature department

Being aware of their students' needs is very crucial for teachers because students need to accomplish tasks within their respective disciplines and subject areas. The aim of the genre-based pedagogy is to focus on students' academic needs and enable them to read and write successfully (Martin, 1993, 2009). Therefore, it is imperative for teachers to understand the range of written genres and other writing skills that students need to use in their academic studies. In order to achieve this aim genre-based writing instruction suggests a systematic and explicit way of teaching writing. Genre-based pedagogy together with the analysis of students' needs might function as a basis for curriculum design to have effective and positive results from writing education. An analysis of student needs is generally considered crucial in developing appropriate course design and content; such an analysis using genre-based writing instruction in ESP based course design should also be regarded as a building block of teaching writing. Learning and teaching in ESP genre-oriented writing pedagogy can provide a lot of advantages and convenience to both students and teachers in many ways. For instance, critical awareness of writing practices, suitable discipline-specific texts for students and how writers organize texts can be listed to employ and manipulate this type of writing instruction and "to meet the anticipated goal and purpose" (Kay & Dudley-Evans, 1998). The present study attempts to investigate the process of building metacognitive genre-awareness within genre-based academic writing instruction and show how it influences English Language and Literature students' ability to interpret and compose academic texts. Moreover, by applying a genre-based writing syllabus for literature students, the researcher aims to focus on the effects of this approach on students' interpersonal relationship with the teacher, their attitudes and motivation towards writing and achievement in academic writing. The present study is designed as a case study and both qualitative and quantitative approaches to data collection and analysis have been adopted. For this reason, multiple tools of data collection have been employed in this study (Silverman, 2000): classroom observation, students' written texts (portfolios), interview with the students, teacher's journal, students' diaries, questionnaires and students' writing exam scores. Research has been conducted with 110 undergraduate students who have attended the first year of English Language and Literature Department at Gaziantep University during 2014 – 2015 academic year. It aims to reveal whether genre-based academic writing instruction contributes raising metacognitive genre awareness in English Language and Literature students, how this metacognitive genre awareness affects the students' analysis of academic and literary texts and how it affects their writing performance. Keywords: Genre-based academic writing instruction, metacognitive genre awareness, analysis of academic and literary texts, and motivation and attitudes towards writing

İlkokul 2. sınıf türkçe ders kitabındaki metinlerin çocuk edebiyatı ölçütlerine göre incelenmesi

Yaşamın diğer evrelerine nazaran çok hızlı ilerleyen gelişim ve değişimin görüldüğü çocukluk evresinde dil gelişimi de hızlı olmaktadır. Çocukların dilsel ve bilişsel gelişiminde çocuk kitapalrının etkisi bulunmaktadır. Çocuk kitapları, çocukların farklı gelişim dönemlerine ve özelliklerine uygun olarak hazırlanmalıdır. Çocuk kitaplarının özellikleri içerik ve biçim olmak üzere iki ana başlıkta ele alınmaktadır. Çocuk kitaplarında bulunması gereken içerik özellikleri; tema, konu, temel kavramlar ve değerler, karakterler ve kahramanlar, plan, dil ve anlatım, ileti şeklindedir. Çocuk kitaplarının biçim özellikleri ise; kitabın boyutu, cilt, kağıt, kapak, harfler, sayfa düzeni ve resimler olarak ele alınmaktadır. Bu sebeple nitelikli çocuk kitaplarında bulunması gereken özelliklerin ders kitaplarındaki metinlerde de bulunması gerektiği ifade edilebilir. Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan kazanımların gerçekleştirilmesinde metin seçimleri önemlidir. İlkokul 2.sınıf öğrencilerine yönelik çocuk kitaplarının özellikleri ele alınarak ders kitabındaki metinlerin incelenmesi bu çalışmanın değeridir. Bu araştırmanın amacı, İlkokul 2. Sınıf Türkçe ders kitabındaki metinlerin çocuk edebiyatı ölçütlerine göre incelenmesidir. Bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu tarafından 2022-2023 eğitim öğretim yılında kullanılmak üzere ilkokul 2. sınıf öğrencileri için kabul edilen Türkçe ders kitabında bulunan 40 metin oluşturmaktadır. Araştırmaya 2. sınıf Türkçe ders kitabında bulunan tüm metinler dahil edildiği için örnekleme yoluna gidilmemiştir. Çocuk edebiyatı ile ilgili alan yazın taranarak çocuk edebiyatının içerik ve biçim özellikleri ile ilgili uygun, kısmen uygun, uygun değil şeklinde kontrol listesi oluşturulmuştur. Bu çalışmada bu kontrol listelerine göre her bir metin çocuk edebiyatı ölçütleri kapsamında incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda İlkokul 2. Sınıf Türkçe ders kitabında Türk çocuk edebiyatından eserlere daha çok yer verildiği, yazar ve şairlerin biyografilerine yer verilmediği, 25 metnin kısaltılarak alındığı, beş metinde anlam bütünlüğünün kısmen bozulduğu, 14 metnin başında kısa özet verildiği, iki metinde anlam bütünlüğünün kısmen bozulduğu tespit edilmiştir. İlkokul 2. Sınıf Türkçe ders kitabının, 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan metinlerin türleri açısından incelenmesi sonucunda; ders kitabında her temada bilgilendirici, hikaye edici ve şiir türünün bulunduğu, 15 hikaye edici, 13 bilgilendirici ve 12 şiir türünde olmak üzere toplam 40 metnin yer aldığı görülmüştür. İlkokul 2. sınıf Türkçe ders kitabındaki metinlerin tema, konu, temel kavramlar ve değerler, kahramanlar ve karakterler, plan, dil ve anlatım, ileti gibi içerik özellikleri açısından incelenmesi sonucunda; 39 metnin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan zorunlu ve seçmeli temalara uygun olduğu, 37 metnin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan konu önerilerine uygun olduğu, 39 metinde temel kavram ve değerlere yer verildiği, 32 metinde kahramanlar ve karakterlere yer verildiği, plan açısından 23 metnin uygun olduğu, dil ve anlatım açısından 33 metnin uygun, ileti açısından 37 metnin uygun olduğu, üç metinde iletiye yer verilmediği görülmüştür. İlkokul 2. sınıf Türkçe ders kitabının kitabın boyutu, cilt, kağıt, kapak, harfler, sayfa düzeni ve resimler gibi biçim özellikleri açısından incelenmesi sonucunda; kitabın boyutu, kağıt kalitesi, kapağı açısından uygun olduğu; ciltlemesi ve harfler açısından kısmen uygun olduğu görülmüştür. Çocuk edebiyatı ölçütlerinden sayfa düzeni açısından 31 metnin uygun, dokuz metnin kısmen uygun olduğu; resimler açısından 32 metnin uygun, yedi metnin kısmen uygun olduğu, bir metinde resme yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. Türkçe ders kitabında yer alan metinlerin tamamında resimlerin metni açıklama amacıyla kullanıldığı ve resimlerin çizimlerden oluştuğu görülmüştür. Anahtar kelimeler: Türkçe ders kitabı, metinler, çocuk edebiyatı, içerik özellikleri, biçim özellikleri

Öğretmen adaylarının dinlediklerini özetleme becerileri

Bu araştırmada, öğretmen adaylarının dinledikleri metinleri özetleme stratejilerini kullanma durumları araştırılmıştır. Çalışma örneklemini, 2017-2018 eğitim öğretim yılında Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, Türkçe Öğretmenliği, Fen Bilgisi Öğretmenliği ve Sınıf Öğretmenliği Bölümü'nde öğrenim gören 152 son sınıf öğrencisi meydana getirmektedir. Araştırmada, bilgilendirici ve olaya dayalı metin olmak üzere iki metin türü kullanılmıştır. Öğretmen adayları tarafından oluşturulan özetler "Özetleme Stratejileri Puanlama Ölçeği" kullanılarak değerlendirilmiştir. Dinleme metinlerinden yola çıkılarak öğretmen adayları tarafından oluşturulan özetler; başlık yazma, bakış açısını doğru kullanma, anlatım kipini doğru kullanma, önemli bilgiyi seçme, önemsiz bilgiyi silme, metin dışı bilgiye yer vermeme, tutarlı yazma ve kısaltma stratejileri göz önüne alınarak değerlendirilmiştir. Araştırmada, bilgilendirici metin özetlerinde; metin dışı bilgiye yer vermeme ve kısaltma stratejilerinin kullanabilmesinde diğer stratejilere oranla anlamlı farklılıklar görülmüş, öğretmen adayları orta düzeyde başarı göstermiştir. Başlık yazma, bakış açısını doğru kullanma, anlatım kipini doğru kullanma, önemli bilgiyi seçme, önemsiz bilgiyi silme stratejilerini kullanabilme becerisi bakımından anlamlı farklılıklara rastlanmış; öğretmen adaylarının bu stratejileri uygulayabilmede sorun yaşadıkları tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının bilgilendirici metni özetlerken başlık kullanmadıkları, 1. çoğul şahıs bakış açısıyla metni özetledikleri, özetlemeyi şimdiki zaman kipi kullanarak özetledikleri belirlenmiştir. Olaya dayalı metin özetlerinde ise öğretmen adaylarının; önemli bilgiyi seçme, metin dışı bilgiye yer vermeme, bakış açısını doğru kullanma stratejilerini uygulayabilme becerilerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Kız öğrenciler bakış açısını doğru kullanma ve kısaltma; erkek öğrenciler ise önemli bilgiyi seçme, metin dışı bilgiye yer verme, bakış açısını doğru kullanma becerileri bakımından başarılı kabul edilmiştir. Araştırmanın bulgularına dayanılarak önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Özetleme stratejileri, dinleme metinleri, öğretmen adayları, dinleme, bilgilendirici metin, olaya dayalı metin.

İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Nekty 03334 numarada kayıtlı şiir mecmuası [1b-111a] (İnceleme-metin-MESTAP)

Mecmualar, yazma eser kütüphanelerimizde içeriklerindeki çeşitlilikle ilgi çekmiş, derlenmeye başlandığı dönemden itibaren rağbet görmüş ve eser türü açısından sayıca çoğunlukta yer almışlardır. Mecmualar, Türk edebiyatına kaynaklık eden ve klasik Türk edebiyatı açısından çeşitli bilgilere ulaşmamıza imkân sağlayan önemli kaynaklarımızdandır. Mecmua; toplanmış, biriktirilmiş anlamıyla farklı kişilere ait metinlerin derleyici tarafından bir araya getirildiği ekseriyetle manzum parçaları nadiren de mensur metinleri barındıran metin seçkileridir. İçerikleri tamamıyla mürettibinin estetik anlayışına bağlı olarak oluşturulan mecmualar, pek çok şairi ve şiiri muhafaza etmeleri yönüyle de mühim eserlerdendir. Mecmuayı derleyen kişiler bir araya getirdikleri metinler için genelde ortak taraflar belirlerler. Bu durum aynı konu, aynı nazım şekli veya tür birlikteliğine sahip eserleri meydana getirir. İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde "Mecmuʿa-i Kasâid ve Gazeliyât-ı Müntehâbât" ismiyle ve "03334" numarada kayıtlı şiir mecmuası da nazım şekli birliğinin öncelendiği, özenle tertip edilmiş yazma eserlerimizden birisidir. Bu yazma eser de benzerleri gibi şair, şekil ve tür çeşitliliğine haizdir. Derleyicisi hakkında herhangi bir bilgi içermeyen mecmua, toplam 222 varaktan oluşmaktadır. Mecmuanın 1b - 111a varakları tarafımızca çalışılmıştır. Mecmuanın bu kısmında 16 şaire ait toplam 87 manzumeye yer verilmiştir. Kaydedilen manzumelerin çoğu devlet erkânına yazılan kasidelerden seçilmiştir. Mecmuada kasidesine en fazla yer verilen şair, Bosnalı Sabit'tir. Çalışmamızın konusu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Nekty 03334 numarada kayıtlı şiir mecmuasının 1b ila 111a arası sayfalarının transkripsiyonlu metni ve Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi'ne (MESTAP) göre tasnifidir.

Latin harfli çeviri yazı metinlerinde konuşma dili olarak Türkçe (16. - 18. yy)

Bu çalışma, Türkçenin konuşma dili olarak 16. ve 18. yüzyıllar arası Osmanlı dönemindeki özelliklerini betimlemek amacını taşımaktadır. Bu amaçla Latin harfli çeviri yazı metinlerindeki konuşma dilini yansıtan kelime listeleri, atasözleri, deyimler, yerel söyleyişi yansıtan metin parçaları, konuşma cümlelerini içeren bir bütünceden yararlanma yoluna gidilmiştir. Bütünce, toplamda 12 eserin taranması yoluyla oluşturulmuştur. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, önemi, sayıltıları ve sınırlılıkları hakkında bilgi verilmiş ve çalışmada kullanılan bazı kavramlar tanımlanmıştır. İkinci bölüm konuşma dili, Osmanlı Türkçesi ve çeviri yazı metinlerinin tanıtıldığı kuramsal bir çerçeveden oluşmuştur. Üçüncü bölümde çalışmada izlenen yönteme yer verilmiş, seçilen metinlere özgü yazım ve seslik özelliklerle beraber seslik değerler tablo halinde gösterilmiştir. Aynı bölümde metnin orijinalinin aktarımı ile transkribe edilmiş şekli de paylaşılmıştır. Dördüncü bölümde ilgili metinler konuşma dili özellikleri bakımından incelenmiştir. Çeviri yazı metinlerinde kullanılan Latin alfabesine, yazım ve sesletimle ilgili özelliklere yer verildikten sonra inceleme, yapısal ve işlevsel inceleme olmak üzere iki ana başlık altında yapılmıştır. Yapısal incelemede ses bilgisi, şekil bilgisi, sözdizimsel unsurlar ele alınmış ve kalıplaşmış dil birimlerine yer verilmiştir. İşlevsel incelemede konuşma diline ait unsurlar, iletişimsel ve bağlamsal yönden ortaya konulmuştur. İlgili metinlerde yer alan malzeme, bölgesel ve sosyal varyantlar bakımından ayrıca ele alınmıştır. Beşinci bölüm, konuşma dili bağlamında elde edilen bulguların yorumlanarak tartışılmasına ayrılmıştır. Altıncı bölümde çalışmada ulaşılan sonuçlar paylaşılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Çalışma, incelenen çeviri yazı metinlerindeki söz varlığının alfabetik dizini ve sözlük bölümü ile tamamlanmıştır. Çalışmada 16. ve 18. yy. arasında üretilen çeviri yazı metinleri çerçevesinde Türkçenin konuşma dili olarak sahip olduğu özellikler ses, sözcük ve cümle düzeyinde betimlenmiştir. Konuşma dili olarak Türkçe ile ilgili betimlemelerin yazılı metinleri de anlamamıza yardımcı olacak şekilde çeşitli olanaklar sağladığı gözlemlenmiştir. Türkçenin yazı ve konuşma dili bakımından sahip olduğu niteliklerin daha açık bir anlayış ve dil bilinci ile tanınmasının dilin daha etkili kullanımını sağlayacağı da vurgulanmıştır.

Manisa merkez kuzey-batı köylerinin ağız özellikleri

Dil bilimciler arasındaki ortak kanıya göre ; - önce uluslasma, arkasından da küresellesme sürecinin etkisiyle - agızlar hızla yok olmaktadır. Agızlar henüz tam olarak yok olmadan mevcut malzemeyi kayıt altına almak dialektoloji çalısmaları açısından çok önemlidir. Bu çalısma , belirtilen bu amaca katkıda bulunmak üzere , agız arastırmaları konusunda bakir bir alan olarak gördügümüz ?Manisa Merkez Kuzey-Batı Köyleri?ne yönelik olarak gerçeklestirilmistir.Manisa merkez kuzey-batı bölgesinden (Yuntdagı) 13 köy belirlenerek bu köylerden metinler derlenmis , derlenen metinler düzenlenerek , ses-sekil bilgisi açısından incelenmistir. Ayrıca, derlenen metinlerden olusturulan sözlük de çalısmanın sonuna eklenmistir. Oguz boylarından sadece , Kınık ,Avsar ve Salur boylarının dil özellikleri -Zeynep Korkmaz tarafından- belirlenmistir. Belirlenebilen bu özelliklerle , çalısma bölgemizde tespit ettigimiz agız özelliklerinin mukayesesi yapılmıs, bölge agzının bu üç dil özelliginden önemli ölçüde etkilendigi görülmüstür. Bu mukayeseden de yararlanarak ?bölgenin agız özellikleriyle etnik yapısı arasındaki iliskiler çözülmeye çalısılmıs ve konu , ilgili tarihi kaynaklardan çıkarılan bilgilerle desteklenmistir.

Ortaöğretim Türk edebiyatı ve dil ve anlatım ders kitaplarında yer alan halk edebiyatı metinleri üzerine incelemeler

Türk halk edebiyatı ürünlerinin kaynağının büyük bölümünü sözlü gelenek oluşturur. Bu sayede bir millete ait kültürel değerler, o milletin edebiyat mahsullerinde yer alır. Bu edebi ürünlerin yeni nesillere öğretilmesi kültürün yaşamasını sağlar. Okullarda kullanılan ders kitapları, eğitimin genellik ve eşitlik ilkesi sayesinde, Türkiye'nin her yerinde eğitimin aynı çizgide ilerlemesine imkân tanımaktadır. Bu kitaplarda yer alan halk edebiyatı metinleri, artık yerini popüler ürünlere bırakan halk edebiyatı mahsullerinin öğrencilere tanıtılmasında ve öğretilmesinde çok önemli yer tutmaktadır. Bu çalışmada, 2010-2011 eğitim-öğretim yılında kullanılan Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu onaylı, ortaöğretim Dil ve Anlatım ve Türk Edebiyatı ders kitaplarında yer alan halk edebiyatı metinlerinin kendi türüne ait özellikleri ve milli değerleri yeterli ölçüde yansıtıp yansıtmadığı incelenmiştir.