An approach to analyse Turkish syntax at the morphosyntactic level

Sözdizim analizi Doğal Dil İşleme alanında kullanılan temel yöntemlerden biridir. Sözdizimsel Analiz işlemi tümce yapısının çeşitli şekillerde analiz edilmesine imkan tanır. Bileşen analizi de bu yollardan bir tanesidir. Bu yöntem tümce yapısını sözcükler ve tamlamalar arasındaki hiyerarşik ilişkiler olarak tanımlar ve ilişkilerin oluşturduğu bu yapıyı ağaç formatında gösterir. Bileşen çözümlemesi, bileşenlerin nasıl birleştiğini ve hangi bileşenleri oluşturduğunu açıklayan bileşen gramerini kullanır. Bu gramerde sözcüklerden tümcenin kendisine kadar olan tüm yapılar bileşenlerce temsil edilir. Tasarımı gereği, bu yaklaşım dilin evrensel özelliklerine odaklanıyor olsa da yaklaşımın odağı hep İngilizce üzerine olmuştur. Bu durum bileşen yönteminin biçimbirim yönünden zengin dillerde biçimbirimlerin sözdizime kattığı detayları kaçırmasına neden olur. Bu çalışmada, biçimbirim yönünden zengin dillerin için bileşen yöntemindeki zorlukların üstesinden gelen bir uzantı öneriyoruz. Fikirlerimiz Türkçeye için kurgulanmış olsa da Türkçeye benzer herhangi bir dil için de kullanılabilir. Uzantımız bileşen çözümlemesinin biçimbirim düzeyinden başlamasını sağlar. Böylece, biçimbirimsel yapıların sözdizim analizine katılmasını sağlıyoruz ve sözdizime olan etkilerini gösteriyoruz. Önerilerimizi CYK algoritması üzerinde uyguladık. Sözdizim analizinde, özel kurallarla, biçimbirimlerden kaynaklanan muğlaklıkları analiz sürecine dahil ediyoruz. Ek olarak, Türkçe için, biçimbirim odaklı bir bileşen kümesi tasarladık. Tasarladığımız bu küme ekleri, gövdeleri ve başı gövde olan tamlamaları içerir. Çalışmamızı küçük bir ağaç bankası ve ondan üretilen gramer ile gösteriyoruz.