5 ve 6 yaşlarındaki çocuklarda Türkçe sözlü ironi kavrayışı

Bu çalışmanın amacı, beş ve altı yaşındaki Türkçe konuşan çocukların (N = 60) ve yetişkinlerden oluşan bir kontrol grubunun (N = 30) ironik ve gerçek ifadeleri anlama ve işleme sürelerinin doğruluk oranını ve sözcük bilgisinin, karakter çiftlerinin, biçimbilimsel ve sözdizimsel karmaşıklığın ve bağlamın anlama üzerinde bir etkisi olup olmadığını araştırmaktır. Bu çalışmada, beşi ironik tümcelerle, beşi de gerçek anlamlı tümcelerle biten on hikayenin ses kayıtları kullanılmıştır. Hikayeleri dinledikten sonra, katılımcılardan konuşmacının tutumunu anladıklarını göstermek için alaycı veya gerçek emojilere tıklamaları istenmiş ve tepki süreleri Standart Pragmatik Model ve Doğrudan Erişim Modeli'ne göre analiz edilmiştir. Hikayelerin ardından birinci dereceden zihin kuramı ve ikinci dereceden zihin kuramı sorularını içeren isteğe bağlı iki kapalı uçlu soru ve üç açık uçlu soru sorulmuştur. Çalışmanın istatistiksel analizi için Wilcoxon işaretli sıralar testi, Mann-Whitney U testi ve tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Çalışmanın bulguları, çocukların gerçek hikayelerle ilgili soruları yanıtlarken ironik hikayelerle ilgili sorulara göre daha iyi performans gösterdiklerini ve hikayelerdeki biçimbilimsel ve sözdizimsel karmaşıklığın, sözcük bilgisinin, kelime uzunluğunun ve karakter çiftlerinin katılımcıların anlamaları üzerinde bir etkisi olmadığını ortaya koymuştur. Doğruluk oranlarının tek açıklaması hikayelerin bağlamı ve ironik ve gerçek ifadelere maruz kalmaları olabilir. Ayrıca, Zihin Teorisi sorularının türlerinin doğru yanıt verme becerileri üzerinde bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmanın bir diğer bulgusu, çocukların ironik hikayeleri dinledikten sonra tepki sürelerinin gerçek hikayelere göre daha hızlı olduğudur. Bu bulgu, Doğrudan Erişim Modeli'ni (DAM) destekleyen çalışmaların bulgularıyla benzerlik göstermektedir. Bununla birlikte, ironik ifadelerin Standart Pragmatik Model ve Doğrudan Erişim Modeli bağlamında işlenmesi konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.