Türkiye'de 1980 sonrası ekonomik krizler ve sosyal politika uygulamaları üzerindeki etkileri: Eğitim alanındaki sosyal politika uygulamaları üzerine bir inceleme

Ekonomik kriz, kısa ve uzun dönemde toplum nezdinde ciddi sorunlar yaratan ve toplum refahını olumsuz yönde etkileyen bir olgudur. Ekonomik krizlerin ortaya çıkardığı bu olumsuzluklar toplumu birçok açıdan etkilemekte ve dikkate değer sonuçlar doğurmaktadır. Dolayısıyla ekonomik krizlerin yarattığı sorunların incelenmesi ve bu doğrultuda politika önerilerinin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze Türkiye ekonomisinde çeşitli krizler yaşanmış ve her kriz sonrasında istikrar tedbirlerine başvurulmuştur. Bu çalışmada Türkiye ekonomisinde 1980 sonrası dönemde yaşanan ekonomik krizlerin sosyal politika uygulamalarındaki etkileri incelenmektedir. Çalışmada 1980 sonrası krizler üzerinde durulmasının temel nedeni 24 Ocak 1980 kararları sonrasında Türkiye ekonomisinde yaşanan dönüşüm sürecinin ortaya çıkardığı kırılgan yapıdır. Yapısal uyum politikalarının hayata geçirildiği, dışa açık ve serbest piyasa ekonomisi temelli uygulamaların başlatıldığı bu dönemle ile birlikte ekonomi bir yandan küresel ekonomiyle bütünleşme yönünde dönüşmeye başlamış diğer taraftan giderek dış şoklara karşı daha dayanıksız hale gelmiştir. Bu durum doğal olarak krizlerin ekonomik ve sosyal boyutlarını arttırmıştır. Bu çalışmanın temel amacı ekonomik krizlerin sosyal politika uygulamaları açısından değerlendirilmesidir. Sosyal politika uygulamaları refahın arttırılmasını ve/veya yeniden dağılımını hedefleyen tedbirleri ve müdahaleleri kapsamaktadır. Genel olarak bu uygulamalar eğitim, sağlık, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve istihdam gibi alanlarda gerçekleşmektedir. Ancak çalışma bu konu başlıkları arasından eğitim konusuna yoğunlaşmakta ve 1980 sonrası ekonomik kriz dönemlerinde eğitim üzerinde yapılan harcamalarda ve yatırımlarda nasıl bir gelişme yaşandığını tespit etmeye gayret etmektedir. Genel olarak elde edilen sonuçlar Türkiye'de OECD ülkelerine kıyasla eğitime yapılan harcamaların çok yüksek olmadığını, devlet bütçesinden ayrılan kaynakların krizlerden doğrudan etkilenmeden belirli bir seviyede tutulduğunu göstermektedir. Buna göre öncelikli olarak eğitime ayrılan kaynakların arttırılması, diğer taraftan Türkiye ekonomisinin yapısal sorunlarının çözümüne yönelik çalışmaların hızlandırılması ve ekonominin daha dayanıklı hale getirilmesi, eğitim ve istihdam arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesi gerekliliği ön plana çıkmaktadır.