Türkiye ve ABD'de yürürlükte olan "eğitim programları ve öğretim" alanındaki yüksek lisans ve doktora programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Araştırmanın amacı, Türkiye ve ABD üniversitelerinde "Eğitim Programları ve Öğretim" alanında uygulanmakta olan yüksek lisans ve doktora eğitim programları arasındaki benzer ve farklı yönleri karşılaştırmalı olarak incelemek ve elde edilen bulgular doğrultusunda; Türkiye'deki Eğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı yüksek lisans ve doktora eğitim programlarına yönelik bir "çerçeve program" oluşturmaktır. Çalışma, nitel araştırma modellerinden "çoklu durum çalışması" temelinde "karşılaştırmalı araştırma" metodolojisine uygun olarak elde edilen ilgili dokümanların betimsel ve lisansüstü eğitim programlarında eğitim gören bireylerle yapılan görüşme verilerinin "yorumlamacı" (interpretivist) bir bakış açısı ile incelenmesine dayalı olarak yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Türkiye ve ABD'de eğitim programları ve öğretim alanında yüksek lisans ve doktora programları olan üniversitelerdir. Türkiye'de araştırma kapsamına; Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi ve İnönü Üniversitesi alınmıştır. ABD'de ise Indiana University at Bloomington, Illinois University at Urbana Champaign ve The Pennsylvania State University at College Park alınmıştır. Araştırmada veriler, belirlenen üniversitelerin kurumsal internet adreslerinden, eğitim programları ve öğretim bilim dalı öğretim elemanlarından elde edilen dokümanlardan ve ilgili üniversitelerde yüksek lisans ve doktora eğitimine devam eden veya tamamlamış olan her üniversiteden üç katılımcı olmak üzere toplam 18 katılımcıdan elde edilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Türkiye ve ABD üniversitelerinden elde edilen dokümanlar "doküman analizi" yapılarak programların benzer ve farklı yönleri tespit edilmiştir. Araştırma kapsamındaki yükseköğretim programlarında öğrenim gören veya mezun olan katılımcılar ile yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizi için nitel veri analiz programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; Türkiye ve ABD üniversiteleri arasında öğrenci sayıları bakımından benzerlik olduğu ancak okul bütçeleri ve kütüphane koleksiyonları, öğretim üyesi sayıları bakımından ABD üniversitelerinin lehine önemli farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Türkiye ve ABD programlarının; öğretmen, uzman, akademisyen yetiştirme misyonlarının benzer olduğu belirlenmiştir. Lisansüstü programlara kayıt-kabul ile ilgili olarak; Türkiye'de lisansüstü programlarına girişte sözlü sınav uygulamasının yaygın olarak kullanıldığı, ABD programlarında ise amaç mektubu, referans mektubu ve akademik yazı örneği istenildiği tespit edilmiştir. Ders ve kredi sayılarının ABD programlarında daha fazla olduğu belirlenmiştir. ABD programlarında yan alan uygulaması olduğu, derslerin işlenişinde öğrenci merkezli yaklaşımların ön planda olduğu, ölçme ve değerlendirme işlemlerinde sürece dayalı yöntemlerin kullanıldığı belirlenmiştir. Akademik danışman seçiminin ABD programlarında öğrenci tarafından yapıldığı, Türkiye'de ise bölüm veya enstitü tarafından belirlendiği tespit edilmiştir. Üniversiteler tarafından sağlanan destek hizmetlerinin Türkiye'deki üniversitelere oranla ABD üniversitelerinde daha iyi olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, Türkiye ve ABD eğitim programları ve öğretim lisansüstü programlarının karşılaştırılması ile elde edilen verilere dayalı olarak "Eğitim Programları ve Öğretim" alanında yüksek lisans ve doktora çerçeve program oluşturulmuştur.