Türkiye'de arkeolojik eser koleksiyonculuğu

Koleksiyonculuk insanlık tarihinin en eski edimlerinden biri olarak her çağda farklı kalıba girmiş ve farklı işlevler üstlenmiş bir olgudur. İnsanlar, dinsel duygulardan, kişisel biriktirme arzularına kadar farklı amaçlarla çeşitli nesneler toplamıştır. Taşınır nesnelerden kültür varlıkları, modern zamanlara doğru korunmalarını gerektiren koşulların ve gerekçelerin artmasıyla yeni bir hukuk dalı içinde yasal bir çerçeve kazanmışlardır. Kültür varlıklarının korumacılığı konusunda köklü bir geçmişe sahip Türkiye, kültür varlıklarından koleksiyonlar yapmayı ise yakın zamanlarda hukuki bir zemine oturtmuştur. Yasal sınırları belirlenmiş ve resmi izin gerektiren "arkeolojik eser koleksiyonculuğu" çalışmamızda tüm yönleriyle ele alınmıştır. Çalışmada konuya taraf çevrelerce, arkeolojik eser koleksiyonculuğuna yönelik görüşler derlenerek analiz edilmiştir. Değerlendirmeler mevcut koleksiyonculuk sistemini oluşturan yasal zeminden kaynaklı sıkıntılara odaklanmaktadır. Koleksiyoncular cephesi olumsuz imajdan ve korumacılıktaki sorunların koleksiyonculuk kaynaklı gösterilmesinden rahatsızdır. Arkeoloji alanında çalışan akademisyenler ise; koleksiyonculuk kaynaklı olduğu düşünülen kültür varlığı tahribatının giderilmesi için, "köken belgesi" sistemine geçilmesini ve acilen anlaşılır, çağdaş bir yasal düzenlemeye ihtiyaç olduğunu önermektedirler. Çalışmadan elde edilen sonuç: koleksiyonculuğun, kültür varlıklarına yönelik geliştirilecek politikalar içinde tekrardan gözden geçirilerek ele alınması gerekliliğidir. Taşınır kültür varlığı koleksiyonculuğu içinde yer alan "arkeolojik eser koleksiyonculuğu", arkeoloji bilimi ilkeleri doğrultusunda değerlendirilmelidir. Görüşler; tahribatı ve kaçak kazıları tetiklemeyecek, bilim etiğini dikkate alan, kültür varlıklarına zarar vermeyen, bilime ve topluma yarar sağlayan, bilinç ve ilgiyle yapılan koleksiyonculuğun desteklenmesi ve geliştirilmesi yönündedir.