Türkiye bor madeni sektörü'nün Porter'ın elmas modeline göre rekabetçilik analizi

Ülkemizde birçok madenin üretimi, ihracatı ve ithalatı yapılmakla birlikte en fazla sahip olduğumuz maden yaklaşık %73 rezerv potansiyeliyle bor madenidir. Bor madeninin, sanayide, çeşitli kaynaklara göre yaklaşık 250-300 kadar kullanım alanı bulunmaktadır. Roket yakıtı olarak ya da tarımda verimliliği arttırmak için ya da zırhlarda hafiflik ve 70 kat daha fazla sertlik sağlamak için vb. birçok alanda kullanılabilmektedir. Birçok sanayi kolunda kullanılması, küresel anlamda teknoloji geliştikçe kullanım alanlarınında artması ve dünya genelinde yaklaşık %73 lük bir rezerv kaynağının ülkemizde olması, bor madenini ülkemiz ve dünya için önemli kılmaktadır. Bu çalışmada, zengin kaynak sahibi olan ülkemizin, Porter' ın "Elmas Modeli"ne göre, bor sektöründe ne kadar rekabet gücüne olduğu tespit edilmeye çalışılacaktır. Türkiye bor madeni sektörünün, küresel pazardaki rekabetçilik düzeyinin araştırılarak Porter' ın elmas modeline göre analizi bu tez çalışmasının temel amacını oluşturmaktadır. Türkiye' de, "Bor Sektörünün" rekabetçilik düzeyinin Porter' ın elmas modeline göre irdelendiği bu çalışmada, ikincil verilerin yanı sıra, derinlemesine mülakat yönteminin yer aldığı nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. İkincil veriler kapsamında sektör raporları, faaliyet raporları, istatistiksel veriler, akademik dökümanlar, web sayfası vb. güncel verilerden yararlanılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte, konusunda uzman katılımcılarla mülakat gerçekleştirilerek bor sektörüyle ilgili daha ayrıntılı bilgi elde edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda elde edilen verilere göre; Türkiye Bor sektörü rekabet gücünü artırabilmek için alana özel uzmanlaşmış insan kaynağı geliştirme, bor ürünleri Ar-Ge alışmalarına uzun dönemli ve daha fazla miktarda yatırım sağlanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca rekabet gücünü arttırmada önemi büyük olan iç talebi canlandırmak için sanayicilerin, çeşitli platformlarda bor sektörüne dikkatinin çekilmesi, yerel sanayicilerin, özellikle katma değeri yüksek bor ürünleri ile ilgili bilgilendirilmesi, yeni firmaların kurulmasına uygun zemin sağlayabilir. Bu noktada devlet tetikleyici rol oynayarak yeni sanayi kolları geliştirmek için örnek yatırımlar ve sanayicilere çeşitli teşvikler ve risklere ortak olacak planlamalar sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Rekabet, rekabet gücü, bor madeni, elmas modeli