Türkiye'de çevirmenlik mesleği ve çevirmen sertifikasyon sistemi

Milattan önceki yıllara dayanan tarihiyle dünyanın en eski mesleklerinden biri olan çevirmenlik, küreselleşme ile birlikte özellikle 20. yüzyıldan sonra daha fazla ihtiyaç duyulan ve ön plana çıkan bir meslek dalı haline gelmiştir. Bu sebeple, hem çevirmenler hem de çevirmenlik birer araştırma öznesi olmaya başlamış, çevirmen eğitimi, çeviri ve yayın dünyası ve bu dünyada çevirmenin rolü, konumu, çevirmenlerin çalışma koşulları ve yaşadığı problemler, mesleğin geçirdiği süreç ve gelişimi, yerel ve uluslararası temelde çeviri piyasaları, kalite standartları ve sektörel gelişmeler gibi konular tartışılmaya ve araştırılmaya başlanmıştır. Bu çalışma, çevirmenlik mesleğinin ülkemizdeki durumunu meslekleşme kriterleri doğrultusunda incelemektedir ve eğitim faaliyetleri, meslek örgütleri, mesleki etik kuralları ve prosedürler ve sertifikasyon/belgelendirme başlıklarından oluşan bu kriterlerden henüz somut bir uygulamanın yapılmadığı sertifikasyon ve belgelendirme konusuna odaklanmaktadır. Ülkemizde bu konuda geniş kapsamlı çalışmaların yürütüldüğü bir süreç söz konusudur. Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından başlatılan ve yürütülen bu ulusal yeterlilik sistemi oluşturma sürecinin temel ayaklarından biri de yeterliliklere yönelik ölçme ve değerlendirme yapılmasıdır. Ulusal yeterlilik sistemi kapsamında, ülkemizde henüz çevirmenlik mesleği ile ilgili somut olarak sonuçlanan tek aşama çevirmenlik için ulusal standardın oluşturulmasıdır. Bu aşamayı takiben mesleğe ilişkin ulusal yeterlilikler tamamlanarak ortaya çıkarılacaktır. Sürecin son aşaması olan ölçme ve değerlendirme ve belgelendirme, yeterliliklere uygun olarak yapılacak olup, henüz bu konuda yalnızca sertifikasyon kurumlarının taşıması gereken genel şartlar ve koşulların çizildiği yasal mevzuat oluşturulmuştur ancak çevirmenlik için bir uygulama söz konusu değildir. Bu sebeple, çalışmanın odak noktası çevirmen sertifikasyonudur ve sertifikasyon konusunda farklı ülkelerde yapılan uygulamalar incelenmiştir. Ayrıca, çevirmenlik mesleği için ulusal yeterlilik sistemi kapsamında gerekli olan faaliyetlerin yürütülebilmesi amacıyla MYK tarafından oluşturulan çalışma grubu paydaşlarına göre, ülkemizde oluşturulması planlanan çevirmen sertifikasyon sisteminin nasıl olması gerektiği de 14 soruluk bir görüşme formu ile araştırılmıştır. Bu konuda elde edilen bulgular yurt dışında yapılan uygulamalarla harmanlanarak tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çevirmenlik, Sertifikasyon/Belgelendirme, Çevirmen Sertifikasyon Sistemi, Sertifikasyon Sınavı, Meslekleşme, Mesleki Yeterlilik Kurumu,Meslek Örgütleri