Türkiye'de Cumhuriyet döneminde doğa bilimleri ve uygulanışı (1923-1946)

Bu tez, 1923-1946 yılları arasında Türkiye'de botanik, zooloji ve jeoloji bilim dallarını kapsayan doğa bilimleri anlayışının ve uygulanış alanlarının nasıl ve hangi amaçlar doğrultusunda şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. 1923 yılı, yeni bir yönetim anlayışı olan Cumhuriyetin ilan edildiği tarih olmakla birlikte bu tarihten itibaren yeni rejim siyasi, sosyal, ekonomik vb. alanda köklü değişimlere ihtiyaç duymuştur. Bu ihtiyaçların giderilmesinde ise doğa bir kaynak, bilim, özellikle de doğa bilimleri bir araç olarak kullanılmıştır. Çağa ayak uydurabilmek ve gelecek nesilleri çağdaş dünyanın gereklerine uygun yetiştirebilmek amacı ile eğitimin ileri düzeye getirilmesinin yanı sıra yeni bir kültür ortamı da yaratılmak istenmiştir. Yeni devlet anlayışının getirdiği ihtiyaçları karşılayacak çağdaş bir bilim hayatı oluşturma hedefi de bu değişim hareketiyle beraber gelişim göstermiştir. Bu tez çalışmasında, Cumhuriyetle birlikte ortaya çıkan değişim hareketi sonucunda meydana gelen gelişmelerin doğa bilimleri açısından nasıl şekillendiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bunun için ilk, orta ve yüksek öğretim kurumlarının ders içerikleri, enstitülerde yapılan araştırma ve yayınlar ile bunların iktisadi ve sosyal hayata yansımaları incelenmiştir. Bunlara ek olarak halka yönelik hazırlanan popüler bilim dergileri de araştırma kapsamında değerlendirilmiştir. Yüksek öğretim kurumları için dönüm noktası niteliğinde olan doktora yapma şartının getirildiği 1946 yılı ile tez çalışması sonlandırılmıştır. Çalışmamız sonunda ortaya çıkan verilerin, Cumhuriyetin ilk yıllarında doğa bilimleri ve uygulanışı konusunda yapılan bilim ve eğitim tarihi çalışmalarına katkı sağlayacağına inanıyoruz.