Analyzing the incidence and causes of field of study mismatch in Turkey: Evidence from TURKSTAT labor force surveys

Bu tez, TÜİK işgücü anketlerinden elde edilen mikro verileri kullanarak, çalışan bir bireyin bitirmiş olduğu en son eğitim-öğretim alanı ile istihdam edildiği meslek grubu arasındaki uyumsuzluğun düzeyini ve bunun nedenlerini analiz etmektedir. Uyumsuzluk, kodlama şeması kullanılarak ölçülmüştür. Uyumsuzluğun nedenleri ikili lojistik regresyon modeli tahmin edilerek analiz edilmiştir. Uyumsuzluk düzeyi analizlerine göre Türkiye yüksek bir uyumsuzluk düzeyine sahiptir ve bu düzey 2012-2016 yılları arasında artmaktadır. Bazı eğitim-öğretim alanları için uyumsuzluk sorunu daha ciddi boyutlardadır. Örneğin, mesleki ve teknik liselerde "sanat" alanından mezun olanların % 92,5'i ve yükseköğretimdeki "bilgisayar" alanından mezun olanların % 71,2'si kendi alanlarıyla ilgili olmayan meslek gruplarında çalışmaktadır. 2016 yılı verileri kullanılarak elde edilen regresyon sonuçlarına göre, kişinin işe başladığı yıldaki eğitim-öğretim alanına özgü istihdam oranı azaldıkça uyumsuzluk ihtimali artmaktadır. Bu sonuç, uyumsuzluğun işgücü piyasası koşullarına yüksek derecede duyarlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, çalışılan meslek grubundaki ortalama eğitim seviyesinden bir miktar daha yüksek eğitim düzeyine sahip olan kişilerin uyumsuzluk ihtimalinin oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, herhangi bir eğitim-öğretim alanından mezun kişi sayısının bu kişilere olan talepten fazla olması durumunda, mezunların bir kısmının kendi alanları dışındaki işlerde ve/veya sahip oldukları eğitim düzeyinden daha düşük eğitim seviyesi gerektiren işlerde çalışmak zorunda kaldıklarını göstermektedir. Bu kapsamda, mezun arzının dengelenmesi ve işgücü piyasası mekanizmasının etkinliğinin artırılması gibi politika önerileri ön plana çıkmaktadır. Söz konusu politika tasarımlarında, uyumsuzluk düzeyi en yüksek ve iş gücü piyasası göstergeleri en kötü olan eğitim-öğretim alanlarına öncelik verilmesi gerektiği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Eğitimde yatay uyumsuzluk, eğitimde dikey uyumsuzluk, aşırı eğitimli, uyumsuzluğun nedenleri, iş gücü arzı