A structural equation modelling study of organizational commitment, burnout, and job satisfaction among English instructors in Turkey

Modern dünyada, diğer tüm organizasyonlar gibi üniversitelerin de amacı varlıklarını sürdürmek ve rekabetçi olmaktır ancak bireylerin katkısı olmadan bu amaçlara ulaşmak mümkün değildir. Görünen o ki, örgütlerin diğer kaynakları ancak insan kaynakları tarafından harekete geçirilebileceğinden, bir işyerinde çalışanların huzur ve mutluluğunun sağlanması çok önemlidir. Türk üniversitelerinde Yabancı Diller Yüksekokulu/Bölümü ve bu okullarda görev yapan İngilizce öğretim görevlilerinin öğrencileri gelecekteki kariyerlerine hazırlamak ve onlara İngilizce öğreterek akademik becerilerine katkıda bulunmak gibi önemli bir misyonu vardır. İngilizce öğretim görevlilerinin bu önemli misyonlarına rağmen mesleki kimlikleri, sorunları ve statüleri literatürde ihmal edilmiştir. Bu nedenle, mevcut tez, İngilizce öğretim görevlilerinin işle ilgili tutum ve duygularına yönelik bir boşluğu doldurmak amacıyla olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın iki yönlü bir amacı vardır. İlki, ülkedeki genel durumu yansıtmak için İngilizce öğretim görevlilerinin örgütsel bağlılık, tükenmişlik ve iş tatmin düzeylerini Türkiye bağlamında raporlamaktır. Diğeri ise, yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılarak oluşturulmuş bir modeli test ederek ana yapılar arasındaki olası doğrudan ve dolaylı ilişkileri araştırmaktır. Mevcut tezde, mümkün olduğunca çok sayıda İngilizce öğretim görevlisine ulaşmak amacıyla nicel araştırma tekniği olan anket kullanmaktadır. Çeşitli üniversitelerde görev yapmakta olan rastgele seçilmiş 4.400 İngilizce öğretim görevlisinin e-posta adreslerine çevrimiçi anket bağlantısı ve gerekli açıklamaları içeren bir e-posta gönderilmiştir. Veri toplama sürecinin sonunda, çalışmaya (en az) 98 farklı üniversiteden 426 İngilizce öğretim görevlisi katılmıştır. Veriler SPSS 20 ve LISREL programları ile analiz edilmiştir. Genel sonuçlar, Türk İngilizce öğretim görevlilerinin kuruluşlarına biraz bağlı olduklarını göstermiştir. Bahsi geçen öğretim görevlileri her ne kadar bazı tükenmişlik belirtileri göstermiş olsalar da ciddi bir tükenmişlik durumu yoktur. İngilizce öğretim görevlileri, öğretmen olmanın temel öğelerini içeren içsel faktörlerden biraz memnun, ancak bağlamsal faktörler konusunda kararsız hissetmektedirler. Bu çalışmanın ikinci amacı için iki aşamalı bir yaklaşım benimsenmiştir. İlk olarak anketlerin geçerliliğini sağlamak için bir ölçüm modeli belirlenmiş, ardından gizil yapılar arasındaki ilişkileri araştırmak için ölçüm hatalarını da içeren yapısal bir model belirlenmiştir. YEM analizi, oluşturulan modeli doğrulamış ve örgütsel bağlılık ile iş tatmini arasında güçlü, pozitif bir ilişki olduğunu, ancak örgütsel bağlılık ile tükenmişlik arasında orta düzeyde negatif bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Son olarak, tükenmişlik ile iş tatmini arasında negatif bir ilişki vardır. Ayrıca R2 değerleri dikkate alındığında örgütsel bağlılığın tükenmişliğin %22'lik varyansını açıkladığı; örgütsel bağlılık ve tükenmişlik, iş tatminindeki varyansın %59'unu açıkladığı bulunmuştur. Bunun yanı sıra, örgütsel bağlılığın iş tatmini üzerinde toplam etkisi 0,74'tür. Böylece, varsayılan ilişkiler anlamlı bulunmuş ve örgütsel bağlılık, tükenmişlik ve iş tatmininin birbirlerini önemli ölçüde etkiledikleri ortaya konmuştur. Sonuçlarla ilgili öneriler detaylı olarak tartışılmıştır.