Türkiye'deki bireylerin kişilik özellikleri, facebook kullanımları ve boş zaman aktiveleri

İnternetin bireylerin günlük yaşamındaki yerinin ve kullanımının artmasıyla birlikte sosyal ağlar en çok kullanılan internet uygulamalarından olmuştur. Bu sosyal ağların en popülerlerinden biri Facebook'tur. Literatürde kişilik özellikleri ile Facebook kullanımı, Facebook kullanımı ve boş zaman aktiviteleri ile kişilik özellikleri ve boş zaman aktiviteleri arasındaki ilişki konusunda birçok araştırma bulunmaktadır. Ancak boş zaman aktiviteleri, kişilik özellikler ve Facebook kullanımı arasındaki olası ilişkileri araştıran tek çalışma 2014 yılında Kuo ve Tang tarafından Tayvanlı öğrenciler ile yapılmış olan çalışmadır ve başka bir örneği bulunmamaktadır. Bu çalışmada ise Türkiye'deki bireylerin kişilik özellikleri, Facebok kullanımları ve boş zaman aktiviteleri arasındaki olası ilişkiler araştırılmaktadır. Kuo ve Tang'in çalışmasından farklı olarak örneklem sadece öğrencilerden değildir; öğrenci ve öğrenci olmayan tüm bireyleri kapsamaktadır. Ayrıca öğrencilik durumlarının (lisans öğrencisi, yüksek lisans/doktora öğrencisi, öğrenci değil) Facebook kullanımları üzerine olan etkisi de araştırılmıştır. Çalışmada Kuo ve Tang'in (2014) yaptıkları çalışmada oluşturdukları anket kullanılmıştır ve internetten paylaşıma açılmıştır. Ankete 556 kişi katılmış olup, bunlardan 552 kişinin (315 kadın, 237 erkek) verisi geçerli olmuştur. Katılımcı 552 kişiden 189 kişi lisans öğrencisi, 189 kişi yüksek lisans ve doktora öğrencisi, 174 kişi ise öğrenci değildir. Anket, kişilerin demografik bilgileri (7 soru), kişilik özellikleri (10 soru), Facebook kullanımları (10 soru) ve boş zaman aktiviteleri (6 soru) ile ilgili bilgi toplayan toplamda 33 sorudan oluşmaktadır. Facebook kullanımına ve kişilik özelliklerin boş zaman aktivitelerine olan etkisi bağımsız t testi ile belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda yüksek seviyede dışadönük olan insanlar düşük seviyede dışa dönük olan insanlara göre daha fazla Facebook'u günlük faaliyetlerinin parçası olarak görüyorlar, daha uzun süreden beri Facebook'u kullanıyorlar, daha fazla arkadaş ve fotoğraf sayısına sahipler. Yüksek derecede uyumlu insanlar düşük derecedeki uyumlu insanlara göre daha fazla Facebook fotoğrafına sahip olduğu belirlenmiştir. Düşük sorumluluk özelliğine sahip bireylerin yüksek sorumluluk özelliği gösteren bireylere göre günlük ve haftalık olarak Facebook'ta daha fazla zaman geçirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Duygusal dengesi düşük olan bireylerin Facebook'ta günlük ve haftalık harcadıkları sürenin yüksek derecede duygusal dengeye sahip bireylere göre daha fazladır. Yüksek derecede açıklık özelliği gösteren bireylerin düşük derecede açıklık özelliği gösterenlere göre daha fazla arkadaş sayısına sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dışadönük özellikleri yüksek olan kişilerin fitness ve outdoor etkinliklerinde düşük derecede dışa dönük insanlardan daha fazla zaman harcadıkları belirlenmiştir. Uyumluluk özelliği yüksek olan kişilerin ise fitness ve sanatsal etkinliklerde düşük dereceli insanlara kıyasla daha fazla zaman harcadıkları belirlenmiştir. Sorumluluk özelliğinin düşük ve yüksek olması hiçbir boş zaman aktivitesi üzerinde farklılık yaratmamıştır. Duygusal denge özelliği yüksek olan kişilerin düşük olanlara kıyasla takım sporları ve fitness aktivitelerinde daha fazla zaman harcadıkları sonucu çıkmıştır. Açıklık özelliği yüksek olan kişilerin fitness; outdoor, entelektüel ve sanatsal etkinliklerde düşük olanlardan daha fazla zaman harcadıkları sonucu ortaya çıkmıştır. Facebook kullanımının boş zaman aktiviteleri üzerinde olan olası etkileri için. ANOVA ve Facebook kullanım yoğunluklarından hangilerinin ilgili boş zaman aktivitesi üzerinde etkisi olduğunu belirlemek amacıyla çoklu karşılaştırma testleri (post hoc testleri) yapılmıştır. Testler sonucunda fotoğraf sayısı fazla olan insanların (301-400 > 50'den az) dinlenme faaliyetlerine daha fazla zaman harcadıkları belirlenmiştir. Benzer bir şekilde fotoğraf sayısı fazla olan bireylerin (400'den fazla > 50-100 > 50'den az) sanatsal aktivitelere daha fazla zaman harcadıkları belirlenmiştir. Son olarak grup sayısı fazla olan bireylerin (60'dan fazla > 5'den az) sanatsal aktivitelere daha fazla zaman harcadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilik durumunun Facebook kullanımı üzerindeki etkisini belirlemek için ANOVA testi yapılmıştır. Buna göre öğrenci olmayanların lisansüstü ve doktora öğrencilerine göre Facebook'ta günlük ve haftalık olarak daha fazla zaman harcadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Lisans öğrencilerinin lisansüstü ve doktora öğrencilerinden daha fazla arkadaş sayısına sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Lisans öğrencilerinin, lisansüstü/doktora öğrencilerinden ve öğrenci olmayan kişilerden daha fazla gruba dahil oldukları belirlenmiştir.