Türkiye'deki çocuk ve gençlik orkestralarının idari, eğitsel ve sanatsal yapılanmasına ilişkin bir durum çalışması

Türkiye'deki çocuk ve gençlik orkestralarının idari, eğitsel ve sanatsal yapılanmalarını yönetici ve orkestra şefi görüşleri doğrultusunda saptamayı amaçlayan bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması deseniyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada amaçsal örnekleme yöntemlerinden kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırma örneklemini; Türkiye'de özengen müzik eğitimi kapsamında 2020-2021 eğitim-öğretim yılında faaliyet gösteren 10 çocuk ve gençlik orkestrası oluşturmaktadır. Araştırmada veriler araştırmacı tarafından yönetici ve orkestra şeflerine uygulanmak üzere geliştirilen iki ayrı görüşme formu, araştırmacı tarafından toplanan dokümanlar ve katılımcılar tarafından paylaşılan arşiv kayıtları kullanılarak toplanmıştır. Orkestraların yönetici ve şefleriyle yürütülen bu çalışmada görüşmeler yüz yüze ve Covid-19 pandemisi nedeniyle çevrimiçi Zoom uygulaması üzerinden yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde içerik analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sürecinde toplanan doküman ve arşiv kayıtları ise görüşmelerden elde edilen verilerin desteklenmesi amacıyla toplanmış, herhangi bir analiz işlemine tabi tutulmamıştır. Araştırma sonucunda, orkestra yöneticilerinin görüşlerine göre; çocuk ve gençlik orkestralarının büyük çoğunluğunun ilçe belediyesine bağlı olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte orkestralarda idari işlerin yönetilmesindeki görev dağılımına ilişkin; prova ve ders programının bilgilendirilmesi, nota hazırlığı ve evrak işlerinin düzenlenmesinde genellikle sorumlu bir çalışanın olduğu, orkestra şefi, eğitmen ve koordinatörlerinde süreç içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir. Ayrıca çocuk ve gençlik orkestralarının gerçekleştirdikleri sanatsal proje ve etkinliklerin; konser, yurt içi ve yurt dışı turne, çevrimiçi etkinlikler, televizyon yayını, tanıtım videosu, CD kaydı ve belgesel olduğu belirlenmiştir. Orkestra şeflerinin görüşlerine göre; tüm orkestraların repertuvarlarında temel olarak uluslararası sanat müziğine (klasik müzik) yer verdiği, bununla birlikte caz müziği, popüler müzik ve geleneksel müziklerin (yerel, halk, askeri) orkestra düzenlemelerinin de seslendirildiği belirlenmiştir. Ayrıca öğrencileri müzikal olarak geliştirici, motive edici ve onlara tanıdık gelen müziklerin tercih edilmesinin yanı sıra orkestranın kurulduğu bölge, içinde bulunduğu koşullar ve toplumla uyum içerisinde olması gibi etkenlerin orkestraların repertuvar seçiminde belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte orkestralarda eğitim sürecinde karşılaşılan zorlukların genellikle öğrenci devamsızlığı, eğitim süresinin yetersizliği, öğrencilerin çalışmaması, maddi sıkıntı ve çalgı eksikliği olduğu tespit edilmiştir. Orkestralarda eğitim sürecinde karşılaşılan zorluklara yönelik ise orkestra şeflerinin problemlere karşı çözümcül yaklaştıkları, öğrencilere karşı teşvik edici ve disiplin sağlayıcı yaklaşımda bulundukları, provaya katılamayan öğrenciler ile ek ders yaptıkları ve ailelerin farkındalıklarını arttırmak için veli ile iletişim hâlinde oldukları tespit edilmiştir.