Türkiye'deki organik tarım ürünlerinin zaman serileri ile analizi

Organik tarım, insan sağlığını ve ekosistemi koruyan, her aşaması kontrollü ve sertifikalı olarak yapılan bir tarım yöntemidir. Organik tarımın amacı bozulan ekolojik dengenin yeniden kurulması, doğal kaynakların korunması, insan sağlığna zararlı kimyasal kullanımının tamamen kaldırılmasıdır. Son yıllarda tüketicilerin gıda seçimlerinde daha bilinçli davranması sebebiyle bu tarım sistemine ilgi dünya genelinde artmıştır. Özellikle refah düzeyinin yüksek olduğu ülkelerde organik tarım ürünlerine talepte belirgin bir artış olmuştur. Organik tarım sistemi gelişen ülke ekonomilerinin kalkınması için önemli bir basamak olarak görülmektedir. Kişi başı gelir seviyesinin yüksek olduğu Avrupa ülkeleri, gelişen ülkeler için yüksek bir pazar potansiyeline sahiptir. Özellikle iklim koşulları ve arazileri organik tarım yapmaya elverişli olan ülkeler için ekonomik kalkınmada önemli bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de dış talepler doğrultusunda geleneksel tarım ürünleri ihracatı ile başlayan organik tarım üretimi, son yıllarda hızla gelişmektedir. Türkiye'nin elverişli iklim yapısı organik tarımın gelişmesi için önemli bir avantaj oluşturmaktadır. Organik tarım ürün üretim maliyetleri yüksek olduğundan dolayı henüz iç pazarda beklenen düzeye ulaşamamıştır.Organik tarıma yapılan teşviklerle ve bilgilendirmelerle zamanla marketlerde organik ürünlere daha çok yer verilecektir. Bu çalışmada Türkiye'de organik tarım sektörünün büyüme potansiyeli belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, 2002-2017 yıllarındaki organik üretim, ürün sayısı, organik ürün ekilen alan ve organik üretim yapan çiftçi sayıları değişkenleri için 2018 ve 2019 yılları tahminleri yapılmıştır. Değişkenlerin otokorelasyon fonksiyonları ve birim kök testleri incelenerek durağanlık mertebeleri saptanmıştır. Değişkenlerin tahminlenmesinde Box Jenkins yöntemi kullanılmıştır. Organik tarımla ilgili dört temel değişken için ARMA ve ARIMA modelleri oluşturulmuştur. Oluşturulan modellerin uygunluğu test edilmiştir. Değişkenlerin tahmin sonuçlarına göre organik ürün çeşidi sayısı 2018 yılında 229 ve 2019 yılında 234 olacaktır. Organik üretim miktarı 2018 yılında 2.582.899 ton 2019 yılında ise 2.847.325 ton olarak tahmin edilmiştir. Organik ürün yetiştirmeye ayrılan alanların 2018 yılında 658.249ha 2019 yılında ise 787.504ha olacağı öngörüsünde bulunulmuştur.. Yapılan analiz sonuçlarına göre 2018 ve 2019 yıllarında organik ürün sayısı, organik üretime ayrılan alan, üretim miktarı ve tarımla uğraşan çiftçi sayısındanda önceki yıllara göre artış meydana gelecektir. Anahtar kelimeler: Organik tarım, ARMA, ARIMA, Birim Kök Testleri, Box-Jenkins