Türkiye'deki Otomatik Katılım Sistemi'nin tasarruflar üzerindeki etkisi: Dürtme teorisi bağlamında incelenmesi

Uzun yaşam beklentisindeki artış, bireylerin yaşam boyu gelir ihtiyacını karşılamak için uzun vadeli tasarrufların arttırılması bir tercih olmaktan çıkmış, bir kamusal politika haline gelmiştir. Bireylerin çalışma gücü ve yeteneklerini kayıp etmeleri sonucu çalışma hayatından ayrışmaları ve gelir kayaklarının sona ermesiyle yaşlılık dönemlerini güvence altına almak zaruri hale gelmiştir. Ayrıca tasarruflar gelişmekte olan ülkeler için kalkınmanın en önemli finansman kaynağıdır. Gelişmekte olan ülkeler, güçlü ve sürdürülebilir büyüme sağlamak için tasarrufa ihtiyaç duyarlar. Bireylerin ise tasarruf yapmalarındaki amaç, servet birikimi doğrultusunda geleceği güvence altına alma isteğidir. İnsanlar özellikle yaşlanınca ellerindeki çalışma gücünü kaybettiklerinde, gençken yaşadıkları refahı yaşlılık dönemlerinde sürdürebilmeleri için gelirlerindeki bir kısmı tasarruf etme davranışı sergilerler. İnsanların yaşam sürelerinin artması, emeklilik standardını düşürmektedir ve bu doğrultuda tasarruf eğiliminin artması beklenmektedir. Tasarruf, bireylerin emeklilik dönemlerinde dar boğazlığı ortadan kaldırmaları için önemli ve güvenilir bir yatırım kaynağı haline gelmektedir. Bireyler geleceğe yönelik tasarruflarda isteksiz davranmaktadırlar. Emeklilik ve tasarruf adına tasarlanan kamu politikası da bireyleri tasarrufa yönlendirmeyi amaçlamaktadır. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) kişilerin emeklilik için uzun vadede yapması gereken tasarrufları gerçekleştirmesinde katkı sağlamakta olup tasarruflarını değerlendirmeleri için önemli fon kaynakları sunar. Uzun vadede BES tasarruflar için beklenen etkiyi veremeyince tamamlayıcı olan Otomatik Katılım Sistemi (OKS) uygulamaya konulmuştur. Bu çalışmanın amacı, dürtme teorisi bağlamında Türkiye'deki OKS'nin tasarruflar üzerindeki arttırıcı etkisinin olup olmadığının araştırılmasıdır. OKS 2017 yılında hayata geçirilmiş ve BES kapsamına 28.132.071 milyon ünik katılımcı katmıştır. OKS aracılığıyla emeklilik sisteminde 2017 yılında katılımcı sayısında %41,53 oranında artış söz konusudur. Dünya'daki emeklilik sistemiyle kıyaslandığında Türkiye'deki OKS uzun vadede sistemde katılımcı tutmakta başarısız gözükse de sisteme devam eden tüm çalışanların %30'nu sistemde tutmayı başarmıştır.