Türkiye'deki resimli çocuk kitaplarının insancıl eğitim anlayışı açısından bir incelemesi

Bu çalışma, Türkiye'de yayımlanan çeşitli resimli çocuk kitaplarındaki söylem ve mesajları, insancıl eğitim anlayışı (İEA) çerçevesinde söylem analizi yöntemi kullanarak incelemiştir. Ayrıca bu çalışma, bu kitapların insan doğasındaki yaratıcılığa uygun bir zemin ve çevre sağlayıp sağlamadığını, yoksa itaat ve kontrole mi hizmet ettiğini araştırmıştır. Örneklemdeki 14 kitap, Türkiye'deki yayınevleri tarafından son 5 yılda en çok satan resimli çocuk kitaplarından oluşmaktadır. İEA'dan yola çıkılarak oluşturulan kriterler, resimli çocuk kitaplarının eleştirel bir şekilde analiz edilmesine temel oluşturdu ve böylece kitap listesinin üç kategoride sınıflandırmak mümkün oldu: insancıl, itaat odaklı ve belirsiz/arada. Bu çalışmada şu temel bulgulara ulaşılmıştır: Örneklemdeki 5 kitap (%35,7) İEA ile uyumlu olup, yaratıcılığa uygun bir zemin ve çevre sağlıyordu; 7 kitap (%50) İEA ile uyumlu değildi, aksine itaat ve kontrole hizmet ediyordu; 2 kitap (%14,3) belirsiz/arada kategorisindeydi, dolayısıyla İEA ile uyumlu öğeler içermekle birlikte itaat ve kontrol öğelerini de içeriyordu. Bu çalışmada, İEA'dan yola çıkılarak oluşturulan kriterler, çocuk kitaplarının eleştirel olarak tartışılmasına ve çocuk kitapları çalışmalarında kriterlerin geliştirilmesine bir temel oluşturabilir. Ayrıca bu çalışma, çocuk haklarına saygı duyan ve demokratik bir anlayışa inanan ebeveynler ve öğretmenler için de faydalı bir tartışma zemini sunabilir.