A functional analysis of audio description associations in Turkey

Görsel-işitsel çevirinin bir türü olan sesli betimleme, görme engelli bireylerin başta diziler ve filmler olmak üzere birçok materyale erişebilmelerini sağlar. Bu tezin amacı, görsel-işitsel ürünlerin Türkiye'de nasıl sesli betimlendiğini işlevsel bakış açısıyla incelemek ve dünyadaki örnekleriyle karşılaştırmaktır. Bu tezde ilk olarak işverenleri, çevirmenleri ve hedef kitleleriyle birlikte sesli betimleme dernekleri incelenmiştir. Literatür taramasında ülkemize sesli betimleme kavramını getiren Sesli Betimleme Derneği'nin faaliyetleri açıklanmıştır. Moroğlu sesli betimleme yapan bir diğer aktördür. Tezin kuramsal çerçevesini Skopos Kuramı ve André Lefevere'in "hamilik" kavramı oluşturmaktadır. Kurum incelemelerinde yarı yapılandırılmış görüşmelerden faydalanılmıştır. Betimlemeli dizi ve filmlerin analizi, Şema Kuramı, Bilişsel Gelişim Teorisi ve Gérard Genette'in "yanmetin" kavramı dikkate alınarak yapılmıştır. Araştırmaya göre, Sesli Betimleme Derneği çeşitli görsel – işitsel materyallerle eşitlik ilkesini hayata geçirmeyi hedefleyen bir aktör ve hamidir. Öte yandan, Moroğlu sesli betimlemeyi sosyal sorumluluk olarak hesaba katmaktadır. Uygulamadaki farklılıklar hukuki boşluklardan ve alan bilgisinin eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bu doğrultuda dünyadaki uygulamalara bakılarak birtakım çeviri stratejileri ve sesli betimleme dersinin aşamalarının neler olabileceği önerilmiştir.