Understanding resilience and well-being of Somali refugee youth in Türkiye through the self-determination theory

Bu çalışma, Somali mülteci gençlerinin Türkiye'de yaşadığı iyilik hali ve dayanıklılıklarını incelemek için Öz-Belirleme Teorisi'ni (ÖBT) kullanmaktadır. Somali mülteci gençlerini kapsamlı bir şekilde anlamak önemlidir; zira bu, onların uyum süreçlerini ve psikolojik iyilik hallerini doğrudan etkilemektedir. Araştırma, ÖBT'nin üç temel psikolojik ihtiyacını—özerklik, yeterlik ve ilişkililik—kullanarak Somali mülteci gençlerin dayanıklılıklarını ve iyilik hallerini artıran ve etkileyen faktörleri araştırmayı amaçlamaktadır. Nitel bir yaklaşımla gerçekleştirilen bu çalışma, bu ihtiyaçların yer değiştirme süreçlerindeki zorluklar sırasında nasıl karşılandığını ve bu durumun dayanıklılık üzerindeki etkilerini incelemiştir. Araştırma sonuçları, Somali mülteci gençlerin olumsuzluklara rağmen temel psikolojik ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik önemli bir dayanıklılık gösterdiklerini ortaya koymuştur. Bu gençlerin üniversite yıllarında ve sosyal faaliyetler sırasında özerklik ve bağımsızlık geliştirdikleri görülmüştür. Ayrıca, hobiler ve istihdamla ilgili zorluklar da bağımsızlıklarını pekiştirmiştir. Dayanıklılık, öz farkındalığın artırılması, manevi değerlerin güçlendirilmesi ve motive edici öz konuşma aracılığıyla engellerin aşılmasıyla sağlam bir temel üzerine inşa edilmiştir. Çalışmanın sonuçları, üç temel ihtiyacın karşılanmasının iyilik halini çeşitli alanlarda geliştirdiğini göstermiştir. Bu alanlar arasında Türkçe dil yeterliliği kazanımı, istihdam sağlanması, hobilere katılım ve sosyal destek alınması bulunmaktadır. Türkçe dil yeterliliği kazanılması, katılımcıların öz güvenini ve dayanıklılığını artırarak genel memnuniyetlerini yükseltmiştir. Bu bulgular, mültecilerin yeterlik, özerklik ve topluluklarına aidiyet duygularını geliştiren müdahale ve politikaların oluşturulması için önemli çıkarımlara sahiptir. Dayanıklılık ve iyilik halini artırmak amacıyla dil ve mesleki eğitim, ruh sağlığı desteği, topluluk katılımı, sosyal entegrasyon, istihdam ve eğitim fırsatlarına erişimin artırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Kendi kaderini tayin teorisi, mülteci, dayanıklılık, refah, Somali.