Türkiye'de demokrasinin gidişatı ve elektronik demokrasiye geçiş

Demokrasi kavramı, insanlık tarihinin başlangıcı kadar eskidir. Egemenliğin halktan kaynaklandığını söyleyen yönetim biçimi olan demokrasi, farklı düşünürler tarafından farklı tanımlamalara tabi tutulmuştur. Günümüz dünyasında bazı aksaklıkları içinde barındırmış olsa da en ideal yönetim şekli olarak benimsenmektedir. Ülkemizde ise; en iyi demokrasi modeli olarak nitelendirilen temsili demokrasi uygulanmaktadır. Halkın seçimler vasıtası ile kendini temsil edenleri seçmesi olarak adlandırılan bu sistem zaman zaman çelişki ve aksaklıklar doğurmuştur. Vatandaşın seçimden seçime sandığa gitmesi, siyasal süreç içerisinde yalnızca seçimler yoluyla kendini ifade etmesi demokrasinin handikapları içinde yer almaktadır. Bu da yeni demokrasi anlayışı modellerinin araştırılmasına yol açmıştır. Çağımızda başlayan dijitalleşme ve bu bağlamda hızlı gelişen bilgi iletişim teknolojileri, siyasal katılım kavramlarında da değişikliklere sebep olmuştur. E-demokrasi kavramı da bu yeni siyasal katılım araçlarından birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Vatandaşların haklarını elektronik ortamda icra etmesi olarak da adlandırılan e-demokrasi yeni bir kavram olduğu için, bazı avantaj ve dezavantajları da beraberinde getirmiştir. Gelişmiş ülkelerde daha geniş uygulama alanı bulan bu kavram, ülkemizde ise geliştirilmesi gereken bir kavramdır. Bilgi toplumunda dijitalleşmenin hayatımızı ne kadar kolaylaştırdığını da düşünürsek, e-demokrasinin ne kadar önemli bir kavram olduğunu da anlayabiliriz. Araştırma problemi kapsamında belirtilen ana tema, gelişen ve değişen dünya düzenine ülkemizin demokrasi bağlamında da ayak uydurmaya çalışması ve klasik demokrasi anlayışının artan bilgi iletişim teknolojileri ile değişip dönüşmesi üzerinde durmaktır. Demokrasi dijital değişim ve dönüşümler ile ne kadar iyileştirilebilir? Sorusuna alternatif cevaplar aranmaya çalışılmıştır. Çalışmada amaç; demokrasi kavramının da değişen dünya düzenine göre farklı bakış açısı ile değerlendirilebileceği, dijital değişim ve dönüşümlerle demokrasi üzerinde de yeni uygulama alanları olabileceği konusu üzerinde durmaktır. Bilgi iletişim teknolojilerindeki ilerleme ile birlikte internet kullanımının artması, insanların siyasal ya da sosyal haklarını kullanma biçimlerini de etkilemeye başlamıştır. Çalışmada bu değişim ve dönüşümler üzerinde durulmuş, eşit, özgür siyasi katılımın dijitalleşme ile nasıl bütünleşebildiği anlatılmaya çalışılmıştır. Literatür taraması ile bilgiler elde edilmiş; çeşitli bilimsel dergi, makale yüksek lisans ve doktora tezlerinden faydalanılmıştır. Ayrıca e-demokrasinin ülkemizde ne kadar yer edindiğinden ve uygulama alanlarından bahsedilmiş, bazı avantaj ve dezavantajlara sahip olabileceği belirtilmiş, bilgi iletişim teknolojilerinin demokrasi ile bütünleştirilerek demokrasinin daha nitelikli bir hal alacağı sonucuna varılmıştır. Bu çalışmanın sayısal verilerle temellendirilmesi için anket uygulaması yapılmıştır. Anket uygulamasından elde edilen veriler SPSS 25 (Statical Package For Social Sciences) ile analiz edilmiştir. Araştırmada yapılan anket çalışması bulgularına göre, katılımcıların demokrasi ve dijital platformlardaki demokrasi anlayışına verdikleri cevaplar değerlendirilmiş olup, yaş, cinsiyet, eğitim, meslek grubu değişkeni gibi dağılımlarda farklı cevaplar elde edilmiş, değerlendirmeler bun göre yapılmıştır. 5'li likert soruları ise katılımcıların sorulara verdiği cevaplara göre değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bazı sorulara verilen cevaplar katılım sağlayanlar arasında tutarlı olsa da, bazı soruların analizlerinde katılımcıların cevapları tutarsız olabilmiştir. Yapılan analizlerde, demokrasi gidişatı ve e-demokrasiye geçişin demografik özelliklere göre farklılık gösterdiği doğrulanmıştır. Uygulama sonucunda ise eğitim seviyesinin farklılaşması ile bilgi iletişim teknolojilerini demokrasiye uyarlama farkındalığı konusunda pozitif ilişki olduğu fikri doğrulanmamış, katılımcıların verdiği cevaplara göre bu hipotez çürümüştür. İnternet kullanımı ile e- demokrasiye geçiş ilişkisinin ise olumu olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın bulgularına göre, e-demokrasinin ülkemizde yeni yeni gelişmeye başlayan bir kavram olduğu ve çeşitli politikalarla desteklenmesi gereken bir durumda olduğu kanısına varılmıştır. Anahtar Kavramlar: Demokrasi, Dijitalleşme, E-demokrasi