Türkiye'de doğal ve konjonktürel işsizlik bileşenlerinin eşleşme modeli ve akım yaklaşım ile belirlenmesi: Kısa ve uzun dönem etkiler

Bu çalışmanın amacı Türkiye'de işsizlik oranındaki yapısal ve konjonktürel bileşenlerinin modern emek piyasası teorileri (akım yaklaşım ve eşleşme modeli) ile incelenmesi ve uzun dönem emek verimliliği ve işsizlik ilişkisinin Türkiye emek piyasası verileri ile araştırılmasıdır. Bu çalışma ayrıca İŞKUR raporlarında yer alan bilgi açısında zengin olan verinin emek piyasası analizlerinde kullanılmasını da amaçlamaktadır. Türkiye emek piyasası için çok sayıda çalışma olmasına rağmen akım yaklaşım ve eşleşme modeli araçlarını kullanan az sayıda çalışma bulunmaktadır ve ayrılma oranı için detaylı analizler yapılmamıştır. Analiz 2005-2017 dönemini kapsamaktadır ve İŞKUR ve TÜİK verileri kullanılmıştır. Türkiye için doğal işsizlik oranı, iş bulma oranı ve ayrılma oranının uzun dönem ortalamaları kullanılarak akım yaklaşım ile elde edilmiştir. Eşleşme fonksiyonu ekonometrik yöntemlerle tahmin edilerek Beveridge eğrisi oluşturulmuştur. Uzun dönem emek verimliliğinin işsizlik üzerine etkisi ise Kapitalizasyon Modeli kullanılarak araştırılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, Türkiye'de iş bulma oranı ve ayrılma oranı ortalama seviyeleri 2013 yılı içerisinde kırılarak değişmiş ve doğal işsizlik oranı yükselmiştir. Ayrıca bu dönemde iş bulma ve ayrılma oranı GSYH açığı/fazlasına verdiği tepki değişerek Okun katsayılarının değişmesine neden olmuştur. Emek piyasasındaki bu değişmelere, Aktif İşgücü Politikaları ve İnşaat ve Hizmet sektörlerindeki hızlı büyümenin neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada Kapitalizasyon modelinin uzun dönem iş yaratma koşulu Türkiye verileri test edilmiş ve firmaların açık işlerini doldurma oranının bu koşulla tutarlı hareket ettiği görülmüştür. Bu sonuca göre, uzun dönem emek verimliliği büyüme oranının doğal işsizlik oranı üzerine negatif etkiye sahip olduğu görüşü Türkiye verileri ile ret edilememektedir.