Türkiye'de doğal olarak yayılış gösteren ve endemik Helleborus vesicarius türünde in vitro somatik embriyogenesis ve haploidizasyon yöntemlerinin araştırılması

Helleborus cinsi dünyada 22 tür ile yayılış göstermektedir. Helleborus vesicarius Türkiye'ye endemiktir. Türkiye florasında doğal olarak yayılış gösteren bitki genetik kaynakları süs bitkileri sektörü için oldukça önemli materyallerdir. Saf hat ıslahı, yabani türlerden yeni çeşitler geliştirmek için en sık kullanılan metotlardan biridir. Dihaploidizasyon, %100 homozigot saf hatların elde edilmesi için etkili bir yöntemdir. Türkiye'de doğal olarak yetişen bu türde haploid bitki elde etmek için, in vitro ovül, ovaryum ve anter kültürü denemeleri kurulmuştur. Doğadan toplanan türlerin morfolojik karakterizasyonu gerçekleştirilmiştir. H. vesicarius türünde anter, ovül ve ovaryum kültürleri için uygun tomurcuk boyları belirlenmiştir. Anter kültürü denemelerinde NAA (0, 0.5,1 1.5, 2 mgL-1) ve BA'nın (0, 0.1, 0.3, 0.5 mgL-1) farklı konsantrasyonları ile kombine edilmiş ve 30-60-90-120 gL-1 sükroz+0.4% gelrite ile desteklenmiş MS ve B5 besi yeri kullanılmıştır. Anter kültüründe gelişme sınırlı kalmıştır. Ovül kültürü denemelerinde, NAA, BA ve TDZ (0, 0.5, 1, 2 mgL-1) ile desteklenmiş MS besi yerinin etkileri incelenmiştir. H. vesicarius türünde kallus oluşumu, 2 mgL-1 NAA+ 0.5 mgL-1 TDZ içeren MS besi yerinde %38 oranında meydana gelmiş ve haploid embriyo gelişimi sağlanmıştır. Ovaryum kültürü denemelerinde NAA ve BA (0, 0.5, 1, 2 mgL-1) ile desteklenmiş MS besi yerinin etkileri incelenmiştir. Somatik embriyogenesis yöntemi endemik türün çoğaltılması amacıyla kullanılmıştır. Somatik embriyogenesis denemelerinde NAA ve BA (0, 0.5, 1, 2 mgL-1)'nın farklı konsantrasyonları MS besi yerinde denenmiştir. Yaprak explanlarından kallus ve embriyo yapıları elde edilmiş olup, en iyi gelişim 2 mgL-1 NAA + 1 mgL-1 BA konsantrasyonunda gözlemlenmiştir. H. vesicarius türünde uygulanan ovul kültürü ve SE yöntemlerinde eksplantlar embriyo aşamasında kalmış ve bitkiye dönüşüm sağlanamamıştır. Anahtar kelimeler: Anter kültürü, Haploidizasyon, Helleborus vesicarius, Ovül kültürü, Somatik Embriyogenesis