Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımların yenilenebilir enerji üretimi üzerindeki etkisinin ekonometrik analizi

Enerji hem insanların sosyal yaşamında hem de şirketlerin üretim süreçlerinde kullanılan temel bir unsurdur. Dünyanın gelişen ekonomileri her geçen gün daha fazla enerjiye ihtiyaç duymaktadır. Bu artan talebin iki önemli nedeni vardır. Bunlardan birincisi ülkelerin ekonomik büyümeleri ve bunun neticesinde bireylerin yaşam kalitelerini artırma istekleridir. İkincisi ise dünyanın artan nüfusudur. Enerji ihtiyacı özellikle sanayi devriminden yani 18. yüzyılın ikinci yarısından itibaren çoğunlukla fosil kaynaklardan karşılanmaya başlamıştır. Fosil kaynakların enerji üretiminde kullanılması sağlık, çevre ve ekonomi üzerinde ciddi sorunlara neden olmaktadır. Ayrıca bu kaynaklara bağımlılık ülkeler için enerji arz güvenliği sorununu beraberinde getirmektedir. Fosil enerji kaynaklarının kullanımı ile ortaya çıkan problemler ülkeleri alternatif kaynaklardan enerji üretilmesine yöneltmiştir. Kaynağını doğadan alan, temiz ve ulusal niteliklere sahip yenilenebilir kaynaklardan enerji üretilmesi ciddi bir alternatif olarak ülkelerin karşısına çıkmaktadır. Ancak fosil kaynaklardan enerji üretilmesinden yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üretilmesine geçiş beraberinde birtakım zorlukları da getirmektedir. Bu zorluklardan en önemlisi söz konusu geçişin hangi kaynaklardan nasıl finanse edileceğidir. Bu çalışmada Türkiye üzerinden yenilenebilir enerji üretiminin finansal belirleyicileri 1965-2019 dönemi itibariyle belirlenmeye çalışılmıştır. Dolayısıyla çalışmanın amacı Türkiye özelinde doğrudan yabancı sermaye yatırımları, özel sektöre verilen yurtiçi banka kredileri ve finansal gelişmişlik düzeyinin, yenilenebilir enerji üretimi üzerinde kısa ve uzun dönemde etkisinin olup olmadığına dair ampirik kanıtlara ulaşmaktır. ARDL Sınır testi çerçevesinden elde edilen sonuçlara göre doğrudan yabancı sermaye girişlerinin yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik enerjinin toplam elektrik üretimi içindeki payı üzerinde negatif yönlü ve anlamlı bir etkisi bulunmaktadır. Çalışmadan elde edilen bir diğer önemli sonuca göre özel sektöre verilen yurtiçi banka kredilerinin GSMH'ye oranı değişkeni bağımlı değişken olan toplam elektrik enerjisi üretiminde yenilenebilir kaynakların payı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahiptir. Çalışmadan elde edilen diğer sonuca göre Türkiye'de finansal gelişmişlik düzeyi yenilenebilir kaynaklardan enerji üretimini pozitif etkilemekte ancak bu sonuç istatistiksel olarak anlamlı değildir.