Türkiye'de dolaylı ve dolaysız vergiler ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi (2006-2018)

Vergiler, devletlerin kamusal ihtiyaçları yerine getirmenin yanında iktisadi ve sosyal yaşama müdahale etmek için yararlanılan gelir kaynaklarının başında yer almaktadır. Vergiler, devletlerin insanlık tarihi süresince en köklü gelir kaynakları olmuşlardır. Vergilerin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri birçok açıdan farklılık gösterebilmektedir. Vergi yapısı içerisinde, dolaylı ve dolaysız vergilerin ekonomik büyüme üzerindeki etkileri benzer şekilde farklılık gösterebilmekte ve birçok devlet için ekonomi ve vergi politikalarının uygulamasında önemli bir rol üstlenmektedir. Buradan hareketle, Türkiye'de dolaylı ve dolaysız vergiler ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki 2006-2018 yılları dikkate alınarak iller bazında Panel Veri Analizi ile araştırılmıştır. Değişkenlerin yatay kesit bağımlılıkları ve durağanlık seviyeleri araştırıldıktan sonra değişkenler arasındaki uzun dönemli eşbütünleşik ilişkinin varlığı Westerlund ve Edgerton LM Bootstrap Eşbütünleşme (2007) testi ile nedensellik ilişkisi ise Panel VECM Nedensellik Testi ile tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, Türkiye'de 2006-2018 döneminde dolaylı ve dolaysız vergiler ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli ilişki olduğunu göstermektedir. Çalışmada uygulanan nedensellik test sonuçlarında, dolaysız vergilerden ekonomik büyümeye doğru hem uzun hem de kısa dönemde tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca dolaylı vergilerden ekonomik büyümeye doğru kısa dönemde tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu belirlenirken uzun dönemde ekonomik büyüme ve dolaylı vergiler arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Dolaylı Vergiler, Dolaysız Vergiler, Panel Veri Analizi.