Türkiye'de ekonomik büyüme ve savunma harcamaları ilişkisi: VAR analizinden kanıtlar

Kamu harcamalarının bir parçası olan askeri harcamalar, bir ülkenin ulusal bütçesinde önemli bir paya sahiptir. Dolayısıyla, ekonomik büyüme askeri harcamalardaki değişmelerden etkilenmektedir. 1970'li yılların sonundan itibaren askeri harcamalar ve ekonomik büyüme ilişkisi araştırılmasına rağmen, konu ile ilgili yapılan çalışmaların bulguları bakımından henüz bir fikir birliği bulunmamaktadır. Ayrıca, dünyada Soğuk Savaş sonrası askeri harcamaların azalması gündeme gelmiş, fakat Türkiye coğrafi konumu itibariyle askeri harcamalarını artırmaya devam etmiştir. Bu çalışmada, 1990-2020 dönemi için Türkiye'de savunma harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi zaman serileri analizi ile araştırılmıştır. Bu çalışmanın bulgularına göre, Türkiye'nin savunma harcamaları ile ekonomik büyüme arasında eşbütünleşme testi ile uzun dönem ilişkisi olduğu saptanmıştır. FMOLS test sonucuna göre, savunma harcamalarındaki %1 birimlik artışın ekonomik büyümeyi %0.82 azalttığı tespit edilmiştir. DOLS test sonucuna göre, savunma harcamalarının %1 birimlik artışın ekonomik büyümeyi %1.37 azalttığı tespit edilmiştir. Etki-tepki fonksiyonuna göre, savunma harcamalarına verilen bir şok ekonomik büyümeyi ilk yıl negatif etkilemiştir. Bu etki, dördüncü yılın ortasına kadar sürmektedir. Dördüncü yılın sonlarına doğru etki pozitife dönmekte ancak beşinci yıl tekrar negatif etkilemekte ve ekonomik büyümenin tepkisi beşinci yılın sonunda kaybolmaktadır. Varyans ayrıştırması bulgularına göre de ekonomik büyümeyi en çok etkileyen faktörün enflasyon olduğu ortaya çıkmıştır. Bulgulara göre Türkiye'de Neo-Klasik Yaklaşım'ın geçerli olduğu görülmüştür. Askeri harcamaların halen Türkiye'nin ekonomik performansını etkileyen önemli bir faktör olması sebebiyle, bu çalışmadan elde edilen bulguların önemli olacağı düşünülmektedir.