Türkiye'de faaliyet gösteren mevduat bankalarının toplam faktör verimliliklerinin karşılaştırılması

Bu çalışma, Türkiye'de faaliyet gösteren mevduat bankalarının toplam faktör verimliliklerini karşılaştırarak bankacılık sektöründeki etkinlik düzeylerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bankacılık sektörü finansal aracılık işlevi sayesinde ekonomik kalkınmanın temel unsurlarından biri olarak önemli bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda, sektördeki verimlilik değişimlerinin ölçülmesi hem bankaların performanslarını değerlendirmek hem de sektörel gelişime yön vermek açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü için önemi azımsanmayacak durumda olan 28 mevduat bankasının Fӓre-Primont, HicksMoorsteen ve Malmquist-it endeksleri yardımıyla etkinlik ve verimlilik analizleri yapılmıştır. Çalışmada, Girdi Odaklı Teknik Etkinlik (ITE), Karma Etkinlik (IME) ve Kalan Girdi Odaklı Ölçek Etkinliğinden (RISE) yararlanılarak Toplam Faktör Verimliliğinin Etkinliği (TFPE); Çıktı odaklı teknik etkinlik (OTE), Karma Çıktı Etkinlik (OME) ve Kalan Çıktı Odaklı Ölçek Etkinliğinden (ROSE) yararlanılarak Toplam Faktör Verimliliğinin Etkinliği (TFP) hesaplanmıştır. Bu kapsamda Türkiye' de faaliyet gösteren 28 mevduat bankasının 2018- 2023 yılları arasındaki etkinlikleri ölçülmüş ve yıllar itibariyle değişim eğilimleri incelenmiştir. Çalışmada 5 girdi ve 4 çıktı değişkeni kullanılmıştır. Girdiler; şube sayısı, alınan krediler, çalışan sayısı, faiz giderleri, personel giderlerinden; çıktılar ise faiz gelirleri, dönem net karı/zararı, toplam aktifler ve toplam mevduatlardan oluşmaktadır. Analizler DPIN 3.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak; Bankalar arasında verimlilik farklılıklarının bulunduğu, bazı yıllarda teknolojik gelişmelerin verimliliği artırdığı, bazı dönemlerde ise etkinlik kayıplarının yaşandığı tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar mevduat bankalarının performanslarını sürdürülebilir biçimde artırabilmeleri için kaynak kullanımında etkinliğe, teknolojiye, uyuma ve ölçek ekonomilerinin optimizasyonuna önem vermeleri gerektiğini göstermektedir.