Türkiye'de fotoğraf dernekleri ve işlevleri

Ülkemizde amatör fotoğraf dernekleri konusunda yeterli veri yoktur. Bu çalışmanın amacı amatör fotoğraf derneklerinin gelişim sürecini incelemek ve ulaşılabilen fotoğraf derneklerinin üyelerinin özelliklerinin, fotoğrafla ilişkilerinin ve üyeler gözüyle bu derneklerin işlevlerinin belirlenmesidir. Öncelikle Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerinde fotoğrafın durumu gözden geçirilmiş, daha sonra dünyada ve ülkemizdeki fotoğraf derneklerinin gelişim süreci incelenmiştir. Türkiye'de faaliyet gösteren derneklerin işlevlerinin ve üyelerinin özelliklerinin belirlenmesi için, Türkiye Fotoğraf Sanatı Federasyonuna (TFSF) bağlı 19 fotoğraf derneğinin yaklaşık 1700 üyesinden 350 kişiye, TFSF başkanlığı ve dernek yönetimleri aracılığıyla ulaşılması ve 68 sorudan oluşan bir anketin üyelere uygulanması planlanmıştır. Ancak 19 dernekten 11 derneğe ve 154 üyeye ulaşılabilmiştir. Sekiz dernekten az sayıda ve eksik yanıtlı anket gelmesi nedeniyle, araştırmada ankete en çok ve doğru yanıt veren üç derneğin 85 üyesinin verileri değerlendirilmiştir. Verileri kullanılan bu üç dernek İstanbul Fotoğraf ve Sinema Amatörleri Derneği (İFSAK), İzmir Fotoğraf Sanatı Derneği (İFOD) ve Trabzon Fotoğraf Sanatçıları Derneği (FOTO-FORUM)' dur. Çalışmaya katılan 85 dernek üyesinin yaş ortalaması 41,6 ± 10,2 (21-68 ) olarak saptanmıştır. Üyelerin % 12,9'u (n=11) kadın, % 87,1'i (n=74) erkektir. Dernek üyelerin % 2,4'ü (n=2) ilköğretim, % 10,6'sı (n=9) lise, %55,3'ü (n=47) üniversite , %31,8'i (n=27) yüksek lisans veya doktora düzeyinde eğitim almışlardır. 85 fotoğraf derneği üyesinden 5 kişi (% 5,9) fotoğraf lisans eğitimi, 6 kişi (% 7,1) fotoğraf ön lisans eğitimi almıştır. 53 kişi (%62,4) dernekler tarafından düzenlenen fotoğraf kursları ile fotoğraf eğitimi almışken, 21 kişinin (% 24,7) fotoğraf üzerine eğitimi yoktur. Dernek üyeleri, derneklerinin eğitim verme, gösteri ve sergi düzenleme, süreli yayın çıkarma, çekim gezisi düzenleme, vb. işlevlerini yerine getirmede yeterli olduğunu düşünmektedirler.