Türkiye genelinde Covid-19 salgınının seyahat davranışlarına etkisinin incelenmesi

2019 yılının aralık ayında Çin'in Wuhan şehrinde tespit edilen COVID-19 virüsü hızla tüm dünyayı etkisi altına almıştır. Salgının yayılımının azaltılmasına yönelik birçok önlem alınmış ve 11 Mart 2020'de Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edilmiştir. Tüm insanlığı olumsuz etkileyen virüsün yayılma hızının çok güçlü olması sonucunda 5 aydan kısa süre içerisinde 210 ülkede rapor edilmiştir. Salgın, insanların günlük yaşamlarındaki davranışlarında; barınma, iletişim, sağlık, gıda ve ulaşım gibi alanlarda birçok değişikliğe sebep olmuştur. Kentleşmenin dünya çapında hızla yayılması ile birlikte ulaşım; ekonomik, sosyal ve kültürel faaliyetler için gerekli bir hizmet haline gelmiştir. Salgın sebebiyle en çok değişim gösteren davranışların başında ulaşım davranışları yer almaktadır. Bunun temelinde yayılımın azaltılması için hareketliliğin minimize edilmesi ilkesi yer almaktadır. Sınırlarını kapatan ülkeler sokağa çıkma yasakları, evden çalışma, uzaktan eğitim ve esnek çalışma saatleri gibi önlemler almış ve bu sayede hareketliliği azaltmayı amaçlamışlardır. Bu çalışmanın amacı Covid-19 salgınının Türkiye genelindeki yolculuk davranışları ve ulaşım memnuniyetleri üzerindeki değişimi bir anket çalışması yaparak değerlendirmektir. 2020 aralık ayında oluşturulan anket Google Formlar kullanarak hazırlanmış ve sosyal medya platformları üzerinden dağıtılmıştır. Salgının yeniden şekillendirdiği ulaştırma alanında, bireylerin seyahat davranışı değişimleri ve ulaşım memnuniyetlerini etkileyen parametreler yolculukların türel ayrımı yapılarak irdelenmiştir. Seyahat davranışları ve memnuniyet durumlarındaki değişimin belirlenmesi için aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunan değişkenler belirlenerek bağımlı ve bağımsız t testleri uygulanmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda salgın sırasında toplu taşıma kullanıcılarının daha güvenli sistemlere yöneldiği ve yolculukların mesafelerinin düşürüldüğü bunun sonucunda da özel araç ve çevreci sistemlere (yürüme, bisiklet, e-scooter) yönelim olduğu gözlemlenmiştir. İnsanların ulaşımında en önemli parametrelerden olan seyahat maliyetinin, söz konusu sağlık olduğunda ikinci plana bırakıldığı ortaya çıkmıştır. Salgının farklı dönemlerinde kullanıcı davranışlarının bilinmesi, alınacak tedbirlerin belirlenmesinden mevcut sistemin en faydalı düzende işletilmesine kadar gelecek planlamasında önemli katkılar sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Ulaşım, Covid-19 Salgını, Seyahat Davranışı Değişimi, Ulaşım Memnuniyeti