Türkiye'de hububat piyasalarında fiyat dalgalanmalarının analizi

Bu araştırma Türkiye'deki hububat piyasalarında fiyat dalgalanmalarına sebep olan faktörleri ortaya koymak için yapılmıştır. Türkiye'de 2016 yılında 11,5 milyon hektarlık alanda hububat üretimi gerçekleştirilmiştir. Bu alanın %67'sinde buğday üretimi gerçekleştirilirken, %24'ünde arpa, %6'sında mısır üretimi yapılmıştır. Bu ürünleri sırasıyla çeltik (%0,99), çavdar (%0,96), yulaf (%0,88) ve diğerleri (%0,37) üretimi takip etmektedir (TÜİK, 2016). Çalışmada araştırmalar, ekilişine ve üretimine en çok önem verilen ayrıca piyasalarda en çok işlem gören hububat ürünlerinden sırasıyla buğday, arpa ve mısır üzerine yapılmıştır. Hububat borsalarında en çok işlem gören bu üç ürününün 2000-2016 yılları arasındaki fiyat değişiklikleri incelenmiş ve piyasadaki fiyat hareketliliği ortaya konmaya çalışılmıştır. Hububat piyasasında en çok işlem gören söz konusu bu ürünlerin 2000-2016 yılları arasındaki fiyatları varyans ve standart sapma yöntemine göre analiz edilmiştir. Analizde ürünlerin yıllık ortalama fiyatları üzerinden 2016 yılı baz alınarak hesaplanmış sabit fiyatlar kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre buğday ve arpa ürünlerinin yurt içi fiyatlarının büyük ölçüde dünya fiyatlarından etkilendiği başka bir deyişle yurt içi fiyatlarla dünya fiyatları arasında yakın bir ilişkinin olabileceği anlaşılmıştır. Mısırın yurt içi fiyatları oluşumunda ise hem dünya fiyatlarının hem de yurt içi üretim miktarının etkili olabileceği anlaşılmıştır.