Türkiye'de iç göçün sağlık hizmetleri kullanımı ve sağlık statüsüne etkisi

Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de iç göçün sağlık hizmetleri kullanımı ve sağlık statüsü üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Sosyo-demografik ve sosyo-ekonomik faktörlerin sağlık hizmetleri kullanımı ve sağlık statüsüne etkisinin belirlenmesi ve sağlık hizmetleri kullanımı ve sağlık statüsü seyrindeki değişimin incelenmesi de bu araştırmanın amaçları arasındadır. Çalışmada, Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından beş yılda bir gerçekleştirilen "Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (1993-1998-2003-2008-2013 TNSA)" verileri kullanılmıştır. Çalışma, 1993-2013 dönemini kapsamaktadır. Araştırmada, sağlık hizmeti kullanım göstergeleri olarak doğum öncesi bakım alma, doğumun sağlık kuruluşunda gerçekleştirilmesi, doğum sonrası bakım alma, gebeliği önleyici modern yöntem kullanımı ve sezaryen doğum; sağlık statüsü göstergeleri olarak beş yaş altı ölümü, beş yaş altındaki çocuklarda ishalin yaygınlığı, çocukların doğumdaki büyüklüğü, beş yaş altı çocuklarda bodurluk, beş yaş altı çocuklarda fazla ağırlık/obezite ve kadınlarda obezite değişkenleri seçilmiştir. Sağlık statüsü ve sağlık hizmeti kullanımının göç durumu, sosyo-demografik ve sosyo-ekonomik özelliklere göre dağılımını değerlendirirken çapraz tablolar kullanılmıştır. Göç durumunun, sosyo-demografik ve sosyo-ekonomik faktörlerin sağlık hizmeti kullanımı ve sağlık statüsü üzerindeki etkisinin belirlenmesi için lojistik regresyon analizinden faydalanılmıştır. Analiz sonuçları iç göçün sağlık hizmetleri kullanımı ve sağlık statüsünü etkilediğini göstermektedir. Sağlık hizmetleri kullanımı ve sağlık statüsü değişkenlerinde en iyi durum kentte yaşayanlarda, sonra sırasıyla kırdan kente göç etmişlerde, kentten kıra göç etmişlerde ve kırda yaşayanlardadır. Kırda yaşayanların sağlık hizmeti kullanımı ve sağlık statüsü bakımından en dezavantajlı grubu oluşturduğu tespit edilmiştir. 1993-2013 döneminde sezaryen doğum dışında sağlık hizmeti kullanım değişkenlerinde ve kadınlarda obezite dışında sağlık statüsü göstergelerinde iyileşmeler olduğu saptanmıştır. Çalışmada, sosyo-demografik (yaş, cinsiyet, eğitim, çocuk sayısı) ve sosyo-ekonomik faktörlerin (çalışma durumu, sağlık sigortası, yaşanılan bölge, çocukluğun geçtiği bölge) sağlık hizmetleri kullanımı ve sağlık statüsünü etkilediği belirlenmiştir. Çalışma sonucunda sağlık hizmeti kullanımı ve sağlık statüsü açısından eşitsizliklerin giderilmesine yönelik önlemler alınması önerilmektedir. Genel sağlık sigortasının kapsamına fiili olarak da nüfusun tamamının alınmasının gerekli olduğu söylenebilir. Ayrıca kadınların eğitim düzeyinin artırılmasına yönelik uygulamalar önerilebilir. Anahtar Sözcükler İç Göç, Sağlık Hizmetleri Kullanımı, Sağlık Statüsü, Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması, Sağlık Politikası, Lojistik Regresyon