Türkiye-İran ilişkileri (1919-1938)

Ortadogu cografyasının iki büyük devleti olan Türkiye ve ran'ın yaklasık 1000 yıllık siyasi ve kültürel liskileri bulunmaktadır. Geride kalan bu 1000 yıllık süreçte her iki ülkede de yönetim degisikligi olmus ve bu degisimler iki ülke arasındaki iliskileri etkilemistir. Osmanlı Devleti ve Safevi Devleti arasında çok gergin olan bu siyasi iliskiler 20. Yüzyılın baslarında her iki ülkede de yeni yönetimlerin basa gelmesi ile düzelmeye baslamıstır. ki ülke arasındaki siyasi iliskilerin düzelmeye ve gelismeye baslamasında Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ile Kaçar Hanedanına son vererek ran'da yönetime gelen Rıza Sah Pehlevi büyük rol oynamıslardır. I. Dünya Savası sonrası ortak menfaat ve ortak düsmanlara sahip olan Türkiye ve ran karsılıklı olarak iyi niyetlerini ortaya koymuslar ve yaklasık bes asırlık siyasi çekismeye son vermislerdir. Çalısmamıza konu edindigimiz dönemde Türkiye ve ran iki ülke sınırındaki Kürt isyanlarına ve ngiltere'nin bölgedeki yayılmacı siyasetine birlikte karsı koymus ve baslattıkları siyasi, ekonomik ve sosyal iliskiler neticesinde bu günkü Türk-ran dostlugunun temelini atmıslardır. Çalısmamıza konu edindigimiz Türkiye ve ran ikili iliskilerde oldugu gibi bölgesel iliskilerde de birlikte hareket ederek Sâdâbad Paktı ve daha sonra Bagdat paktının olusmasına öncülük ederek bu konudaki çaba ve gayretlerini her fırsatta göstermektedir.