Türkiye'de kalkınma ajanslarının istihdam sağlama açısından analizi

1930 yılında Amerika'nın Tennessee eyaletinde ilki kurulan bölgesel kalkınma ajansları, II. Dünya Savaşından sonra Avrupa'da değişen kalkınma teori ve politikalarının etkisiyle, önce Batı Avrupa ülkelerinde, daha sonra AB üyelik süreci ile Doğu Avrupa ülkelerinde ve dünyanın birçok gelişmekte olan ülkesinde kurulmuş ve yaygınlaşmıştır. Kalkınma ajansları, Türkiye'nin gündemine AB üyelik sürecinde hazırlanan 2003 Yılı Katılım Ortaklığı Belgesi ile girmiştir. 2006 yılında çıkarılan kuruluş kanunu ile Türkiye'de 2 pilot kalkınma ajansı kurulmuş, daha sonra 2008 ve 2009 yıllarında çıkarılan iki farklı Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) ile Türkiye'nin 26 Düzey 2 Bölgesinin tamamında kalkınma ajansların kuruluşu gerçekleştirilmiştir. 2010 yılı sonunda fiziki donanım ve personel alım prosedürlerini gerçekleştiren ajansların tamamı, ilk bölge planlarını hazırlayarak, hizmet ettikleri bölgelerde aktif olarak faaliyetlerine başlamışlardır. Kuruldukları tarihten itibaren, Türkiye'nin gündeminde yoğun olarak tartışılan kalkınma ajanslarının, günümüze kadar gerçekleştirdikleri faaliyetlerinin, kuruluş kanununun gerekçesindeki hedeflere ulaşıp ulaşamadıkları konusu ise hala bir netlik kazanmamıştır.Ajansların, bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltma ve bölgesel kalkınmayı gerçekleştirme görevlerini yerine getirirken, günümüz kalkınma anlayışı içerisinde önemli bir yeri olan yeni istihdam alanları sağlayarak, işsizliği önleyebilmeleri büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'nin en büyük sorunu olan işsizliğin önlenmesi kapsamında, ajansların uyguladığı mali destek programlarının yeni istihdam sağlama konusunda etkin olup olmadıkları ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışmada, ajansların 2011-2014 yılları arasında uygulamış oldukları programlar sonucunda ortaya çıkan veriler, Veri Zarflama Analizi Yöntemi ile analiz edilmiş ve etkin olmayan ajansların potansiyel iyileştirme oranları ve referans ajansları belirlenmiş, bu ajansların etkin olabilmeleri için öneriler getirilmiştir.