Türkiye'de kamu yararına çalışan sosyal yardım amaçlı sivil toplum kuruluşlarının sosyal yardım faaliyetleri

Toplumsal alanda yaşanan sosyal sorunlarla mücadele, ancak başta devlet olmak üzere birçok aktörün etkin mücadelesiyle mümkündür. Sivil toplum kuruluşları da mücadele sürecindeki aktörler arasında yer almaktadır. Sivil toplum kuruluşlarından derneklerin ve vakıfların yoksulluk gibi sosyal sorunlarla mücadelede yer alması ise devlet tarafından teşvik edilmektedir. Bu bağlamda kuruluşlara devlet tarafından kamu yararı statüsü ve vergi muafiyeti gibi bir takım ayrıcalıklar sağlanmaktadır. Ayrıcalıklı uygulamaların amacı, sivil toplum kuruluşlarının sosyal yardım faaliyetlerinin etkinliğinin sağlanması ile faaliyetlerin kapsamının genişletilmesidir. Dolayısıyla sosyal yardım amaçlı sivil toplum kuruluşları ve onların sosyal yardım faaliyetleri araştırmaya değer bir konuma yerleşmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de kamu yararına çalışan sosyal yardım amaçlı sivil toplum kuruluşlarının sosyal yardım faaliyetlerinin etkinliği ve bu faaliyetlerin kamu kurumları tarafından yapılan sosyal yardımlar karşısındaki konumlarının saptanması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda basılı ve çevrimiçi veri kaynaklarından literatür taraması yapılmıştır. Yapılan karşılaştırmada 2021 yılında sivil toplum kuruluşlarının kamu sosyal yardım harcamalarının %53'ü kadar harcama yaptıkları görülmüştür. Karşılaştırmaya Kızılay dâhil edilmediğinde ise harcama tutarlarının kamu sosyal yardımlarının %2'si olduğu sonucuna varılmıştır. Sivil toplum kuruluşlarının sosyal yardım harcamalarının önemli bir bölümü yurt dışına yönelik harcamalardan oluşmaktadır. Ayrıca araştırma konusu sivil toplum kuruluşlarının çoğunluğu dini inanç temelli kuruluşlardır. Türkiye'de kamu yararı statüsü ve vergi muafiyetine sahip sivil toplum kuruluşu sayılarının yetersiz olduğu görülmüştür.