Türkiye ile Kanada, Norveç, ABD, Avustralya ve Avusturya yükseköğretim sistemleri içinde lisansüstü müzik eğitimi programlarının karşılaştırılması

Türkiye'de 1997-2005 öğretim yılları arasındaki sekiz yıllık uygulamasonucunda ilk evresini tamamlayan ilköğretim programlarıyla birlikte öğretmenyetiştirme lisans programları da yeniden yapılandırılmıştır. Öğretim programlarınınherhangi bir düzeyindeki yatay değişim, o düzeydeki programın yeniden yapılanmasıve gelişmesi ile tamamlamış gibi görünse de, domino taşları gibi birbirini izleyenbiçimde, diğer eğitim düzeylerinde de dikey değişime yol açmaktadır. Böylecedeğişim, belirli bir süreklilik kazanmaktadır. Bu dikey etkinin, alanın lisansüstüprogramlarıyla ilgili olarak bilimsel toplantılar ve akademik etkinliklerde doğurduğutartışmalar, lisansüstü programlarda da yeniden yapılanma olabileceği izlenimiuyandırmaktadır.Bilimsel temellere ve kanıtlanmış gerekçelere dayalı bir program geliştirmesüreci sağlanabilmesi için, eğitim ve eğitim programı araştırmalarının programgeliştirme çalışmalarından daha hızlı yürütülmesi gerektiği ileri sürülebilir. Müzikeğitimi alanı lisansüstü programlarında da, tüm eğitim alanlarında olduğu gibi,araştırma-geliştirme çalışmaları içinde ?program araştırma-geliştirme çalışmaları?merkezi bir öneme sahiptir. Bu araştırmanın lisansüstü müzik eğitimi programıaraştırmaları çerçevesinde yeni bir veri takımı oluşturarak, sağlıklı bir programgeliştirme sürecinin ön gereklerine katkıda bulunabileceğine inanılmaktadır.Müzik eğitimi alanı lisansüstü programlarının ders öğretim boyutlarını konualarak, tek başına bu konuyu irdeleyen ya da dengi programlarla karşılaştırmalıbiçimde inceleyen ya da ders öğretim programlarına odaklanmakla birlikte, konuevreninde genelden özele doğru daralan bir araştırma sunan çalışmalar son derecedesınırlıdır. Bu sınırlılık, konusu ?Türkiye'deki ve yurt dışındaki lisansüstü müzikeğitimi ders öğretim programlarının karşılaştırılması? olan bu doktoraaraştırmasının gerekçelerinden birini oluşturmuştur. Bu gerekçeler çerçevesindearaştırmanın genel amacı, Türkiye'de uygulanmakta olan müzik eğitimi lisansüstüprogramlarının nitelik ve nicelik açısından geliştirilmesine katkıda bulunmaktır. Bukatkı, Türkiye programlarının müzik eğitiminde ileri ülkelerin programları ilekarşılaştırılarak incelenmesi, aralarındaki benzerlik, farklılık ve ortaklıklarınsaptanması yoluyla gerçekleştirilecektir.Türkiye yükseköğretim kurumlarında yürütülen lisansüstü eğitim, 1981 tarihli2547 Sayılı Yasa'nın 65. Maddesi gereğince, 1975'de kurulan YÖK çatısı altındaakademik bir organ olan Üniversitelerarası Kurul tarafından hazırlanan LisansüstüEğitim ve Öğretim Yönetmeliğince düzenlenir. Yüksek lisans, doktora ve sanattayeterlik programlarını kapsayan lisansüstü çalışmalar üniversitelerin akademikbirer birimi olan enstitülerce yürütülmektedir.Araştırmanın evreni, Türkiye'deki ve dünyadaki müzik eğitim lisansüstü dersöğretim programları, dolayısıyla, bünyesinde bu program olan tüm yükseköğretimkurumlarıdır. Örneklemi ise, 2005-2006 öğretim yılında, Türkiye'de müzik eğitimiyüksek lisans ve doktora programı sunan ?tüm? yükseköğretim kurumlarıyla,lisansüstü eğitim sistemi Türkiye'dekine denk olan, yüksek eğitimde gelişmiş beşülkeden seçilen ?birer? yükseköğretim kurumundan oluşmaktadır. Araştırmaörneklemindeki ülkelerden seçilen üniversitelerin ortak özelliği, müzik eğitimialanında aynı anda hem yüksek lisans, hem doktora programına sahip olmaları,müzik eğitimi alnında köklü bir geçmişe sahip olmaları ve ülkelerinde aynı alandakidiğer yükseköğretim kurumlarına öncülük etmiş olmalarıdır. Bu üniversiteler Gazi,Abant İzzet Baysal, Dokuz Eylül, Selçuk ve Marmara Üniversiteleri (Türkiye) ileSouth Carolina University (ABD), University of New South Wales (Avustralya),University of Music and Dramatic Arts (Avusturya), The University of WesternOntario (Kanada), Norwegian State Academy of Music (Norveç)'tir.Bu araştırmanın yürütülmesinde, karşılaştırma yoluyla ilişki saptamaya dayalıgenel tarama özelliği taşıyan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çerçevesibakımından ?betimsel araştırma? niteliğinde olan bu araştırma, özel çerçevesi veyapıldığı çevre bakımından bir karşılaştırmalı müzik eğitimi bilimi araştırmasıdır.Araştırma, kurumların ya da programların güçlü yönlerinin ve eksikliklerininniteliksel bir değerlendirmesi değildir ya da kurum ve programın amaçlarınaulaşmadaki başarısını ölçmemektedir.Araştırmada, karşılaştırmaların yapılmasında sistematik bir yol izleyebilmekamacıyla oluşturulan şematik inceleme planı, beş temel adım içermektedir. Birinciadımda, örneklemdeki ülkelerin yükseköğretim sistemleri, kurumsal yönetimbiçimleri ve üniversiter özerklik anlayışları, uluslararası denklik ve öğrenci değişimiyaklaşımları, kredi ve öğrenci değerlendirme sistemleri ile lisansüstü eğitimdereceleri ele alınmıştır. İkinci adım, örneklemdeki üniversitelerin tarihi süreçtekimüzik öğretmeni yetiştirme çabaları ile günümüzdeki müzik lisansüstüprogramlarının konu alanlarını ve işleyişlerini içermektedir. Üçüncü adımda, müzikeğitimi alanı lisansüstü programlarıyla ilgili tüm dereceler ile bu programlara giriş vemezuniyet koşulları irdelenmiştir. Dördüncü ve beşinci adımlarda müzik eğitimilisansüstü öğretim programlarının içerdiği dersler sınıflandırılmış; ders içerikleri vetez çalışmaları karşılaştırılmıştır. Her adımdaki bulguları, ülkeler arasındakibenzerliklerin, ortaklıkların ve farklılıkların saptanmasını sağlayan karşılaştırmalıtablolar izlemiştir.Türkiye'deki müzik eğitimi lisansüstü programlarının, diğer ülkelerdeki farklıuygulamalar dikkate alınarak, onlarla uyumlu bir yapıda, çeşitli alt uzmanlıkalanlarında profesyonel elemanlar yetiştirmeye yönelik olması; eğitimin kalitesininartmasına, ülkemiz geleceği açısından da sağlıklı bir toplum yetiştirilmesi amacınahizmet edebilir. Araştırma bulgularının, müzik eğitimi lisansüstü programlarının,ülke içinde bir standarda ulaşmasına ışık tutması ve bilimin evrenselliği göz önünealındığında, dünyadaki eğitimlere benzer ya da çok yakın, ülkemiz kültürüne veçalışma koşullarına uygun, yeni eğitim programlarının oluşturulmasına yardımcıolması beklenmektedir.Anahtar Kelimeler : Karşılaştırmalı Eğitim, Yükseköğretim, Lisansüstü, Müzik,Program, ABD, Türkiye, Kanada, Norveç, Avustralya, Avusturya