Türkiye'de kayıt dışı ekonominin tahmini: Ekonometrik bir yaklaşım

ÖZETYüksek Lisans TeziTürkiye'de Kayıt Dışı Ekonominin Tahmini: Ekonometrik Bir YaklaşımNüket KırcıDokuz Eylül ÜniversitesiSosyal Bilimler EnstitüsüEkonometri Anabilim DalıEkonometri Programı1960'lı yıllarda gelişmiş Batı Ekonomilerinde, 1970'lerde ABD'detartışılmaya başlanan, 1980'de uluslararası bir sorun olarak kabul edilen vegünümüzde dünyada birçok ülkenin ekonomilerini tehdit edecek boyutlaraulaşmış olan kayıt dışı ekonomi kavramı 1990'lı yıllarda ülkemiz ekonomikgündemine yerleşmiştir. Kayıt dışı ekonominin hacmindeki artışlar vergigelirlerindeki azalışlar vasıtasıyla kamu bütçe açıklarına neden olmaktadır.Aynı zamanda çeşitli ekonomik göstergeler için yapılan tahminlerde sapmalaryaratarak para ve maliye politikalarının etkinliğini azaltmaktadır.Kayıt dışı ekonominin ölçülmesi doğası gereği zor olmakla beraber,tahminlenmesine yönelik çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Doğrudan ve dolaylıyöntemler olmak üzere iki ana başlıkta toplanan bu yöntemlerle yapılan tümdeğerlendirmeler ülkemizde kayıt dışı ekonominin artış trendi gösterdiğiniortaya koymaktadır. Bu çalışmada tahmin yöntemi olarak nakit para talebi veMIMIC model yaklaşımları kullanılmıştır.Kayıt dışı ekonominin doğru ve güvenilir tahminlerinin yaratılması,kayıt dışı ekonomiye sebep olan ve gelişimine etki eden faktörlerin kendiaralarındaki ilişkilerin de dikkate alınarak bir bütün şeklinde ortayakonulmasına bağlıdır. Kayıt dışı ekonominin sebeplerine ilişkin yapılacak doğrutespitler, mücadelede izlenecek yol açısından temel oluşturacağından kayıt dışıekonomi analizlerinde önemli bir paya sahiptir. Ancak kayıt dışı ekonominindoğru tahminlenebilmesi durumunda, toplumda sosyal bunalımlaryaratılmaksızın sağlıklı ekonomi politikaları belirlenebilecek ve kamukaynaklarının etkin ve verimli kullanımı sağlanabilecektir.1- Kayıt Dışı Ekonomi2- Nakit Para Talebi Yaklaşımı3- Yapısal Denklem Modelleri4- MIMIC Model5- LISREL