Türkiye'de kayıtdışı istihdamın belirleyicileri: Teori ve uygulama

Bu çalışmada Türkiye'de kayıtdışı ekonominin bir parçası olan kayıtdışı istihdama ilişkin hem teorik hem de ampirik bir değerlendirmede bulunmak amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada kayıtdışı istihdamın makroekonomik belirleyicilerini tespit etmek üzere 2006-2018 dönemi itibari ile çeyreklik frekanstaki kayıtdışı istihdam, GSYH, işsizlik, tüketici fiyat endeksi ve vergi gelirleri değişkenlerinden yararlanılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönem dinamikleri ARDL sınır testi yardımıyla tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular seriler arasında uzun dönem ilişkinin var olduğunu göstermektedir. Ayrıca uzun dönem katsayılarının tamamı istatistiksel olarak % 1 düzeyinde anlamlı olup, işsizlik oranı, tüketici fiyat endeksi ve vergi gelirlerinin kayıtdışı istihdam üzerindeki anlamlı etkisini gösteren katsayılar pozitif olarak elde edilmiştir. Diğer taraftan ekonomik büyüme değişkeninin kayıt dışı istihdam üzerindeki etkisini gösteren katsayısı ise negatif bulunmuştur. ARDL modeline dayalı hata düzeltme modeli sonucunda ise kayıtdışı istihdamda meydana gelecek olan kısa dönemli sapmanın, uzun dönemde doğrudan değil de denge üzerinde salınımlar göstererek tekrar denge noktasına yakınsayacağı tespit edilmiştir.