Recently Added Theses
View AllAkılcı ve sezgisel karar verme stillerinin algılanan stres üzerindeki etkisinde örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet algısının aracılık rolü: Banka çalışanları örneği
İnsanın içinde bulunduğu dünyada değişimin gerçekleşme hızı kesinlikle çok büyük ve nefes kesicidir. Günümüzün hızla değişen dünyasında herkes hem kişisel hem de profesyonel yaşamlarında stres yaşamaktadır. Hiçbir birey ve hiçbir meslek stresten uzak değildir. Stres, birey sağlığı ve toplum için giderek artan bir sorundur. Eğitim ortamları da dâhil olmak üzere iş hayatı bağlamlarında iş görevleri üzerinde kontrol eksikliği, performans üzerindeki zaman baskısı ve zayıf geribildirim gibi bir dizi faktör algılanan strese katkıda bulunur. Ayrıca karar verme yetkinliği, sosyal yönelim ve zaman yaklaşımı gibi çeşitli bireysel farklılık özellikleri de algılanan strese katkıda bulunabilmektedir. İş görevlerinin başarıyla tamamlanması diğer personel ve müşterilerin bağlı olduğu uzun karar verme süreçlerinin yürütülmesini içermektedir. Karar alma süreçlerinde verimlilik eksikliği; çalışanların görevlerini yerine getirmesini zorlaştırır, diğer personelin işlerini planlamasını ve yürütmesini engeller ve iş stresine neden olabilir. Gelinen nokta yöneticilerin akılcı ve sezgisel karar verme stillerine bağlı olarak iş ortamında strese yakalanma durumlarını tespit etmek amaçlanmaktadır. Diğer tarafta yöneticilerin örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet algısı, çalışanları etkilemektedir. Örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet, stresin önemli bir düzenleyicisi olarak tanımlanmaktadır. Yani, akılcı ve sezgisel karar verme stillerinin algılanan stres üzerindeki etkisini örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet üzerinden ne derece gerçekleştirdiğini görmektir. Buradan hareketle, bu çalışma kapsamında çalışanların akılcı ve sezgisel karar verme stillerinin algılanan stres üzerindeki etkisini incelemek ve örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet aracılık rolünü test etmek hedeflenmiştir. Araştırmanın amacı paralelinde Türkiye'de faaliyet gösteren bir bankada istihdam edilen orta kademedeki 515 yöneticinin katılımı ile uygulamanın gerçekleştirilme imkânı bulunmuştur. Katılım sağlayıcılara akılcı ve sezgisel karar verme, algılanan örgütsel bağlılık, algılanan örgütsel adalet ve algılanan stres ilgili anket uygulamasına gidilmiş ve elde edilen anket verilerinin analizi yapılmıştır. Araştırma kapsamında temin edilen verilerin analizi için IBM SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 21.0 ve IBM AMOS 24.0 (Analaysis of Moment Structures) paket programlarından faydalanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda akılcı karar verme stilinin algılanan örgütsel bağlılık üzerinde negatif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir, yani akılcı karar verme stilini uygulayan bir yöneticinin, çalışanların bağlılığını azalttığı düşünülmektedir. Akılcı karar verme stili algılanan stres ve örgütsel adalet üzerinde pozitif bir etkiye sahiptir. Akılcı stil daha yüksek stresin yaşanmasına neden olduğu gibi akılcı stilde kişisellik barınmaması, keyfilik içermemesi, belirli kurallar ve ölçüler doğrultusunda belirlenen bedellerin alınıp verilmesi adaletin gerçekleşmesinde fayda sunacaktır. "Akılcı Karar Verme" değişkeninin "Algılanan Stres" üzerindeki etkisinde "Örgütsel Bağlılık" değişkeninin aracılık rolü olduğu gibi "Akılcı Karar Verme" değişkeninin "Algılanan Stres" üzerindeki etkisinde "Örgütsel Adalet" değişkeninin aracılık rolü bulunmaktadır. Sezgisel karar verme stili örgütsel bağlılık ve örgütsel adalet üzerinde pozitif bir etkiye ve algılanan stres üzerinde negatif bir etkiye sahiptir. Sezgisel karar verme bireylerin stresin olumsuz etkilerinden korunmasına yardımcı olur. Örgütsel bağlılık boyutunun algılanan stres üzerinde negatif yönde anlamlı etkili olduğu görülmüştür. Bağlılığın dolaylı veya düzenleyici etkisi bireylerin işlerine yön vermelerini, anlam yüklemelerini sağladığı için bireylerin stresin olumsuz etkilerinden korunmasına yardımcı olur. Örgütsel adalet boyutu örgütsel bağlılık üzerinde pozitif yönde ve algılanan stres üzerinde negatif yönde anlamlı etkilidir. Bir örgütte adaletin varlığı, çalışanların refahı ve örgütün kendisinin kayda değer başarısı üzerinde çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu adil ortam, stresin daha düşük seviyeleri için önemli bir faktör olabilir. "Sezgisel Karar Verme" değişkeninin "Algılanan Stres" üzerindeki etkisinde "Örgütsel Adalet" değişkeninin aracılık rolü olduğu gibi "Sezgisel Karar Verme" değişkeninin "Algılanan Stres" üzerindeki etkisinde "Örgütsel Bağlılık" değişkeninin de aracılık rolü vardır. Anahtar Kelimeler: Algılanan Stres, Akılcı ve Sezgisel Karar Verme, Algılanan Örgütsel Bağlılık, Algılanan Örgütsel Adalet.
Hastane yöneticilerin COVID-19 pandemisi kriz yönetimi tutumlarının değerlendirilmesi: Trabzon ili örneği
Bu çalışmada hastanelerde çalışan yöneticilerin COVID-19 pandemisi kriz yönetimine ilişkin bilgi ve tutumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Tanımlayıcı tipteki bu çalışmanın evrenini Trabzon il merkezinde ikinci ve üçüncü basamak yataklı sağlık hizmeti veren 5 hastanede farklı pozisyonlarda görev yapmakta olan 158 yönetici oluşturmuştur. Örnekleme yapılmadan yöneticilerin tamamı çalışmaya dahil edilmiştir. Otuz yöneticinin izinli, raporlu olması ve araştırmaya katılmak istememesi nedeniyle, çalışma 128 katılımcı ile tamamlanmıştır. Veriler Kriz "Yönetim Ölçeği", araştırmacılar tarafından geliştirilen, "Kişisel Bilgi Formu" ve "COVID-19 Pandemisi Yönetimi Bilgi, Tutum ve Beceri Anket Formu" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde, SPSS 23 istatistik analiz programı kullanılmıştır. Normal dağılıma uygunluk Shapiro- Wilk testi ile incelenmiştir. İkili gruplarda normal dağılmayan verilerin karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, üç ve üzeri gruplarda normal dağılmayan verilerin karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Normal dağılmayan veriler arasındaki ilişkinin incelenmesinde Spearman's rho korelasyon katsayısı, çoklu yanıtlara göre kriz yönetimi puanının karşılaştırılmasında Bonferroni düzeltmesi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır. Analiz sonuçlarına göre, yöneticilerin yaşı, cinsiyeti, yönetici olarak çalışma süresi ve toplam çalışma süresi ile kriz yönetim tutumları arasında anlamlı ilişki, yöneticilerin cinsiyeti ile kriz yönetim tutumları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda; hastanelerde pandemi öncesi dönemde yöneticiler tarafından ulusal pandemi plan ve programları doğrultusunda hastanelere özgü stratejik eylem plan ve programları hazırlanmalı, yöneticilerin pandemi ve kriz yönetimine ilişkin bilgileri güncellenmelidir.
Türkiye ve TR90 Bölgesi'nde kadın istihdamı: Mevcut durum, sorunlar ve çözüm önerileri
Bu tez çalışmasında, kadın işgücü, istihdamı ve işsizliğinin Türkiye ve TR90 Bölgesi'ndeki durumu analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı, TR90 Bölgesi İşgücü piyasasında kadın istihdamına dikkat çekmektir. Çalışmada, karşılaştırmalı statik analiz, statik analiz ve dinamik analiz yöntemleri kullanılarak değişimler hakkında yorumlar yapılmıştır. TR90 Bölgesi'nin işgücü, işsizlik ve istihdam verileri aynı zamanda İBBS Düzey 1 Bölgeleri ile karşılaştırılmıştır. Analizlerde 2014-2021 yılları arasındaki veriler TÜİK'ten alınarak kullanılmıştır. Çalışmada aynı zamanda, kadın istihdamını etkileyen faktörlere, Türkiye'de kadın istihdamının tarihsel olarak süreçlerine ve kadın istihdamı konusunda geliştirilen kuramlara, yasal düzenlemelere ve gerçekleştirilen projelere yer verilmiştir. Bu tez çalışması ile Doğu Karadeniz Bölgesi'nde kadın istihdamını artırmaya yönelik öneriler sunulmuştur. Çalışma sonucunda TR90 Bölgesi'nde en çok yüksek öğretim mezunu kadınların istihdama katıldığı ancak bu oranın bir önceki yıla göre düşük olduğu, kadın istihdamında tarım sektöründen hizmet sektörüne bir kayma yaşandığı ve 2021 yılında en çok sanayi sektöründe artışlar olduğu, 2021 yılında en çok kendi hesabına veya işveren olarak çalışan kadın istihdamında artış olduğu, kayıtlı olmadan istihdam edilen kadın istihdamının önceki yıla göre arttığı, bölgede en çok 20-24 yaş arasında işsizlik oranının arttığı sonucuna varılmıştır. Verilere göre 2021 yılında TR90 Bölgesi'nin kadın iş gücü ve istihdam oranlarının Türkiye ortalamasının üstünde ve kadın işsizlik oranının Türkiye ortalamasının altında olduğu görülmektedir.
Tabakalı zeminlerde inşa edilen tünellerin nümerik analizi
Bu çalışmada tabakalı zeminlerde inşa edilen tüneller, PLAXIS 2D programı ile bilgisayarda oluşturulan sayısal modellemelerle analiz edilmiştir. Tezde tünel inşası sırasında gerekli olan temel teorik bilgilerin yanı sıra zemin türlerine ilişkin detaylara ve nümerik analizle ilgili bilgilere yer verilmiştir. Çalışmanın içerisinde öncelikle temel, zemin yapı ve türlerine ilişkin bilgiler verilmiştir. Literatür ile desteklenen tünel oluşumları ve uygun koşulları ile tünel açma yöntemleri açıkça ifade eden çalışmalardan bahsedilmiştir. Ayrıca çalışma prensibinin temelini oluşturan nümerik modellemeler tanımlanmıştır. Son olarak literatürde yer alan tünel yapılarına ilişkin güncel uygulamalı ya da metodik çalışmalar olarak özetlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın amacı kapsamında irdelenen tünel inşasındaki tabakalı zeminleri, belirlenen farklı etmenler açısından davranış biçimlerini belirlemeye yönelik nümerik analizler PLAXIS programı ile değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu prensip içerisinden farklı tabaka zeminleri yanı sıra farklı derinlikler ve farklı temel ölçülerine sahip yapıların bulunduğu alanlardaki inşa edilmesi planlanan tünellerin bu faktörlerin üzerine olan davranışsal etkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Gelişen teknolojik alt yapı ile çeşitli bilgisayar programlarından denetlenme ve uygulama kolaylığı açısından, modelleme ve çözüm oluşturma süreçlerinde yararlanılmaktadır. Bu kullanım alanı ile hızlı ve doğru sonuçlara ulaşılmaktadır. Böylece gelecekte yapılması planlanan tasarımlar için öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır.
İş güvenliği uzmanlarının kültürel zekâ düzeylerinin iş güvenliği hizmetleri uygulamalarına etkisi
İş sağlığı ve güvenliği, işyerinde meydana gelebilecek çalışanlar ve işyerinde bulunan diğer bireyleri olumsuz yönde etkileyebilecek durumların ortadan kaldırılması veya en aza indirilmesi için yapılması gereken tüm faaliyetleri içermektedir. İşyerinde iş sağlığı güvenliği faaliyetleri iş güvenliği uzmanı aracılığıyla yapılmaktadır. Kültürel zekâ farklı kültürel ortamlardaki bireylerin birbirlerini anlama kabiliyetidir. Kültürel zekâ düzeyi yüksek olan iş güvenliği uzmanı işyerinde var olan tehlikeleri ve aktarılması gereken bilgileri diğer işyeri paydaşlarına çok rahat aktarmakta ve onlardan gelen dönütleri çok rahat anlayıp yorumlamaktadır. Karma araştırma yöntemlerinin kullanıldığı ve nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama yöntemi ile gerçekleştirilen bu araştırma, Türkiye genelinde İSG-KATİP 'e kayıtlı 329 iş güvenliği uzmanının katılımıyla gerçekleşmiştir. Araştırmada "İş Güvenliği Uzmanının Görevleri Ölçeği" ile "Kültürel Zekâ Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda Kültürel zekânın iş güvenliği hizmetleri uygulamalarını %49 (β=.49, p=.000) oranında orta düzeyde olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Son bölümde ise iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin daha iyi yürütülebilmesi için iş sağlığı güvenliği hizmetleri uygulayıcılarına önerilerde bulunulmuştur.
Metal eklemeli tasarım üretim uygulama ve araştırma merkezinde bulanık mantık tabanlı risk analizi
Eklemeli üretim teknolojinin gelişmesiyle birlikte önem kazanmış ve yaygınlaşmaya başlamıştır. Yeni bir teknoloji olan eklemeli üretim kendine özgü spesifik riskler barındırmaktadır. Bu çalışmada hem bu risklerin tespiti hem de geleneksel risk analiziyle bulanık mantık tabanlı risk analizi ile değerlendirilip karşılaştırılması yapılmıştır. Bulanık mantık risk analizi yapay zekanın bir alt dalı olup mutlak derecelendirme yerine dereceler arası geçişte oluşacak belirsizliği de hesaba katarak daha etkili çözümler sunmaktadır. Birçok sektörde başta robotik, finans, uzay, medikal alanlarında kullanılmaktadır. İş sağlığı ve güvenliğinde bulanık mantık üzerine bir takım çalışmalar yapılsa da uygulamada hala neredeyse kullanılmamaktadır. Bulanık mantığın avantajlarının risk analizinde de kullanılması, daha geçerli bir risk analizi yaparak kazaların azaltılması, iş sağlığı ve güvenliğinde bulanık mantığın yaygınlaşması ve gelişmesi amaçlanmıştır.