Türkiye'de mahkeme çevirmenliğinin durumu ve çevirmen meslek standardı açısından değerlendirilmesi

Bulunduğu ülkenin dilini bilmeyen ancak o ülkenin kamu kuruluşunun sunduğu hizmetten faydalanmak isteyen kişiler, işlerini yürütebilmek adına toplum çevirmenlerinin yardımına başvururlar. Bu kamu kuruluşlarından ve ortamlardan biri mahkemelerdir. Herhangi bir nedenden dolayı yargılamaya mağdur, tanık, şüpheli veya sanık olarak dahil olan ve ilgili ülkenin resmi dilini bilmeyen kişiler, mahkemede veya adli süreçlerde dil engeliyle karşılaşabilirler. Bu engelin ortadan kalkması ve çeviri hizmeti alıcılarının savunmalarını/ifadelerini bildikleri dilde yapabilmeleri, ilgili mevzuatlarda adil yargılanma, eşitlik hakkı, bir başka deyişle insan hakkı olarak tanımlanır. Bu hizmet, ülkenin yargılama dilini bilmeyenlerin muhakemenin adil yargılama kapsamında sonuçlanmasını sağlayacaktır. Türk mahkemeleri adil yargılanma hakkının yerine getirebilmek için mahkemelerde çevirmen görevlendirirler. Mahkeme çevirmenlerinin hızlı ve etkili bir şekilde görevlerini yerine getirebilmeleri için, Adalet Bakanlığı tarafından çevirmenlerin sağlaması gereken koşulları içeren listeler oluşturur. Listeler incelendiğinde çevirinin niteliğini ve işlevselliğini etkileyecek birtakım eksiklerin olduğu saptanmış, bunların da bir çevirmen meslek standardının gerekliliğini işaret ettiği gözlemlenmiştir. Türkiye'de mahkeme çevirmenliğine hizmet eden bir standart bulunmadığı için, çalışmamız bağlamında çeviri öncesi ve sonrası gibi birçok aşamayı kapsayan Çevirmen Ulusal Meslek Standardı'ndan yola çıkılmıştır. ÇMS'de bulunan ölçütler mahkeme çevirmenliği açısından işlevsel ve süreç odaklı yaklaşımları temsil eden Çeviriye İlişkin Eylem Kuramı ile Skopos Kuramı ışığında betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. İnceleme sonucunda ÇMS'de belirtilen standartların mahkeme çevirmenliğinde çeviri kalitesini arttırmayı amaçlayan ve uygulanabilecek nitelikteki işlemleri içerdiği görülmüştür. Anahtar Kavramlar: toplum çevirmenliği, mahkeme çevirmenliği, adil yargılanma, çevirmen ulusal meslek standardı, meslek standardı, işlevsel kuramlar