Türkiye mentha L. (nane) türleri üzerinde kemotaksonomik bir araştırma

vıı ÖZET Mentha genusu taksonomik açıdan problemler yumağı oluşturmaktadır. İlk defa Linnaeus tarafından tanımlanan M. piperita'mn bir tür mü yoksa bir tür melezi mi olduğu hala tartışılmaktadır. Bu problemlerin temelinde tür içi hibridasyon yeteneğinin yüksek oluşu ve buna bağlı olarak ortaya çıkan polimorfizm yatmaktadır. Araştırmamızda Türkiye'de yayılış gösteren Mentha türleri (M. pulegium L., M. arvensis L., M. aquatica L., M. x piperita L., M. x dumetorum Schultes, M. suaveolens Ehrh., M. x villoso-nervata Opiz, M. longifolia (L.) Hudson ssp. noeana, M. longifolia (L.) Hudson ssp. longifolia, M. longifolia (L.) Hudson ssp. typhoides var. calliantha, M. longifolia (L.) Hudson ssp. typhoides var. typhoides, M. spicata L. ssp. spicata, M. spicata L. ssp. tomentosa) morfolojik, anatomik, palinolojik ve kemotaksonomik bakımdan karşılaştırılarak yeniden değerlendirilmiştir. Kemotaksonomik çalışmada iki yönlü ince tabaka kromatografisi ile ayrılan yaprak özütlerindeki fenolik lekelerin herbiri, Rf değerleri, reaktiflere verdikleri renk reaksiyonlarına göre karşılaştırılarak numaralanmıştır. Numaralanan lekelerin türlere dağılımı, uygunluk (Cm) ve benzerlik (Cs) katsayıları kullanılarak hesaplanmıştır. Bu katsayı değerleri esas alınarak yapılan küme analizleri sonunda türler iki alt gruba ayrılmışlardır. Türlere ait kemotaksonomik bulguların, morfolojik, anatomik, palinolojik karakterler esas alınarak elde edilen sistematik bulgularla uygunluk gösterdiği belirlenmiştir. Türkiye türlerinin teşhisinde kullanılabilecek yeni bir tayin anahtarı geliştirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Kemotaksonomi, Mentha (Nane), Labiatae, Taksonomi, Morfoloji, Anatomi, Palinoloji