Türkiye'de mesleki ve teknik eğitimin sorunları: Çocuk gelişimi bölümünde fenomenolojik bir araştırma

Bir ülkenin ekonomik büyümesini sağlayan en önemli üretim faktörlerinden ikisi insan gücü ve doğal kaynaktır. Doğal kaynaktan mümkün olan en yüksek verim ancak nitelikli insan gücünün yetiştirilmesiyle ile elde edilebilir. Nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi noktasında ise mesleki ve teknik eğitime özel önem atfedilmektedir. İşgücü talebini karşılama noktasında büyük bir pay sahibi olan mesleki ve teknik eğitim; bireyin, iş hayatındaki belirli meslek alanında üretici olarak herhangi bir statü ile kendine yer bulabilmesi için edinmesi gereken en düşük yeterlilik ve genel meslek kültürü kazandıran eğitim türü şeklinde tanımlanabilir. Tarihsel süreç içerisinde Ortaçağ'a kadar sistematik olmayan mesleki ve teknik eğitim, Ortaçağ loncaları aracılığıyla sistematik özellik kazanmıştır. Ancak üretimin dönüm noktalarından biri olan Sanayi Devrimi ile beraber yeni tip üretim sistemleri kullanılmaya başlanmış ve Ortaçağ loncaları ortadan kalkmıştır. Sanayi Devrimi'nden sonra tartışmalı bir hal alan eğitim kavramına her ülke kendi ekonomik hedefleri doğrultusunda yön vermiştir. Türkiye tarihinde mesleki ve teknik eğitim, Cumhuriyet ilan edilmeden önce Ahilik Teşkilatı, Lonca Teşkilatı ve Gedik Teşkilatı şeklinde adlandırılmaktadır. Cumhuriyet ilan edildikten sonra eğitim sisteminin dışında değerlendirilen çıraklık eğitimi, ancak Cumhuriyet'in ilanından yaklaşık 3 yıl sonra eğitim sistemine dahil edilmiştir. Bu tarihten sonra mesleki ve teknik eğitimin düzenlenmesine yönelik pek çok kanun ve yönetmelik çıkarılmıştır. Dört bölümden oluşan bu tez çalışmasının ilk bölümünde eğitim ve işgücü piyasası genel kavramları açıklanarak mesleki ve teknik eğitimin Dünya'da ve Türkiye'de gösterdiği tarihsel gelişime yer verilmiştir. İkinci bölümde Türkiye'de günümüz mesleki ve teknik eğitim sisteminin sorunları ve iyileştirici politikaları üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi açıklanmıştır. Son olarak dördüncü bölümde Yalova Nene Hatun Kız Teknik ve Meslek Lisesi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bölümü mezunlarının mesleki ve teknik eğitime yönelik genel düşünceleri, mesleki eğitimin yeterlik düzeyi hakkındaki düşünceleri, işgücü piyasası-okul uyuşmazlıklarına yönelik düşünceleri ve son olarak görüşmeci önerilerine ait bulgular ile sonuçlara yer verilmiştir. Bu kapsamda çalışma nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak hazırlanmış ve veriler yarı yapılandırılmış mülakat formu aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler MAXQDA 2020 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda mesleki ve teknik liselerde uygulama eğitimlerinin teorik eğitimlere göre daha verimli olduğu, okulun fiziksel-donanımsal olarak yetersiz olduğu, mezuniyet sonrası staj kurumunda çalışma beklentisinin oluşmadığı ve mesleki eğitim alınan bölümde/alanda en az meslek yüksekokulu mezunları istihdam edildiği için görüşmecilerin iş bulamadığı saptanmıştır. Çalışmada dikkat çeken bir diğer nokta görüşmecilerin yarısından fazlasının mesleki eğitim alınan bölümün/alanın dışında da bir iş bulamamasıdır. Bu durumun nedeni ise üniversite sınavına hazırlanma düşüncesinin varlığı ile ilişkilidir.