Türkiye'de mükelleflerin özel tüketim vergisi oran ve matrah değişimlerine tepkileri: Alanya ilçesi motorlu taşıtlar ve beyaz eşya tüketicileri üzerindeki etkilerinin ölçülmesi

Türkiye'de 2002'de yürürlüğe girmiş olan 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanunu ile birçok ürün bu kategoride toplanmıştır. Özellikle de lüks tüketim ihtiyaçları kapsamında değerlendirilen ithal ürünler gibi ihtiyaçlar, bu vergi çatısı altında toplanmıştır. Alkol, tütün ürünleri, teknolojik ürünler ve otomotiv sektörü bu vergi kapsamında değerlendirilmektedir. Çalışma Türkiye'de uygulanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)'nin, beyaz eşya ve otomotiv sektörü üzerinden bireylerin satın alma davranışları üzerindeki etkisini, Alanya ilçesi örnek alınarak araştırmaktadır. Bu çalışmada, özel tüketim vergisi kapsamında beyaz eşya ve otomotiv sektörüne uygulanan değişen vergi oranları ve matrahlarının ekonomik, mali, sosyal ve çevresel anlamda bireyler üzerindeki tüketim alışkanlıklarına ve satın alma davranışlarına olan etkileri incelenmiştir. Çalışmamızın ilk bölümünde vergilerin tanımlanan amaçları ve vergilerin sınıflandırılması ele alınmıştır. Ayrıca kavramsal çerçevenin yanı sıra vergilerin dünyada ve Türkiye'deki tarihsel gelişimi ele alınmıştır. İkinci bölümde ise ÖTV'nin mevzuat değerlendirilmesi ve tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Ayrıca bu vergi sisteminin Türkiye'de ve diğer ülkelerdeki uygulanış biçimi ele alınarak AB'ne aday ülke statüsünde bulunan Türkiye'nin uyguladığı ÖTV ile AB ülkeleri ÖTV uygulamaları karşılaştırılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ÖTV artış ve azalışlarının tüketiciler üzerindeki yarattığı tepki, Alanya ilçesi örneği bağlamında değerlendirilmiştir. Bu alt bölümde alanyazında yapılan benzer çalışmaların ve araştırmanın anket sonuçları ile analiz sonuçlarına yer verilmiştir. Araştırmanın son bölümü olan sonuç bölümünde ise anket sonuçlarından elde ettiğimiz verilerin tartışma ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Elde ettiğimiz sonuçların faktör analizi ve anlamlılık düzeyi için KMO ve Bartlett Küresellik Testi uygulanmıştır. Çalışmada elde ettiğimiz bulgular neticesinde ÖTV'nin matrah ve oran bakımından ekonomik, sosyal ve mali yönden tüketiciler üzerinde beyaz eşya ve otomotiv alım satım davranışlarında anlamlı etkileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anket sonuçlarından elde edilen verilere göre tüketicilerin ÖTV matrah ve oranlarında yapılan artış ve azalışlara anlamlı düzeyde tepki verdikleri sonucuna ulaşılmış olup bu tepkiler tüketicilerin yaş, eğitim, gelir seviyesi, cinsiyet gibi değişkenlere göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Vergi, ÖTV, Beyaz Eşya, Otomotiv, Satın Alma