Türkiye'de neoliberal süreçte kamusal sağlık harcamalarındaki artış üzerine bir inceleme: Sosyal devletin son demleri mi, yoksa özgü bir neoliberalizm mi?

Dünya genelinde olduğu gibi, Türkiye'de de 1980'li yıllarla birlikte egemen olmaya başlayan neoliberal ekonomi politikaları, toplumsal düzenin hemen her alanında dönüşüm sürecine neden olmuştur. Dönüşüm sürecinde yaşananlar, neoliberal politika hedefleriyle çelişir gibi görünmektedir. Neoliberal politikaların kamusal harcamaları azaltma yönündeki baskısına rağmen, kamusal sağlık harcamaları dönüşüm sürecinde artış eğilimindedir. Ekonomi politikte gerçekleşen pratikler, "Kamusal sağlık harcamalarındaki artış neoliberal politikalara görüngüsel bir aykırılık mı yoksa sosyal devletin yansımaları mı?" sorusunun cevabını aramaya yöneltmektedir. Bu çalışmada, neoliberal dönüşüm, önce dünya genelinde ana hatlarıyla incelenmiş, daha sonra Türkiye'deki yansımaları taranmıştır. Neoliberal dönüşüm politikalarının en genel olarak sosyal politikalarda, sonra sosyal güvenlikte ve daha sonra sağlıkta gerçekleştirdiği dönüşüme ilişkin literatür taranmıştır. Sağlık harcamalarına ilişkin veriler toplanmış, neoliberal süreçte kamusal sağlık harcamalarındaki artışın olası nedenleri araştırılmış, elde edilen verilerle sonuca varmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda, bu çalışmanın sonucuna göre, kamusal sağlık harcamalarındaki artış, sosyal devlet gereğinden uzakta; kamudan özel sektöre aktarımlarla kendine özgü bir neoliberal politika düzeninden kaynaklanmaktadır. Sağlık hizmeti üretim ve sunumundan çekilerek, özellikle tıbbi tetkik ve tedavide hizmet satın alma yoluyla yapılan sağlık hizmeti, performans baskısı ile yapay talep yaratma, hastane yönetiminin sağlık çalışanları dışındakilere bırakılması, yatırım yapmak yerine maliyetinden daha yüksek bedellerle yatırım yapanlardan özel hukuka tabi ihale usulü ile kiralama, kamu kaynaklarının özel sektöre aktarıldığı, kamusal sağlık harcamalarındaki artışın nedeni olan temel harcama kalemleridir.