Türkiye`nin Avrupa Birliği`ne tam üyelik sürecinde ortaklık ilişkisinin konumu ve Gümrük Birliği

Türkiye ile Avrupa Toplulu,u (AT) aras&ndaki ili7kiler, 1 Aral&k 1964 tarihinde yürürlü,e giren ve Topluluk ile Türkiye aras&nda ortakl&k ili7kisinin kurulmas&n& sa,layan Ankara Anla7mas&'na dayanmaktad&r. Nihai hedefi tam üyelik olarak belirleyen Ortakl&k Anla7mas& 1973'de yürürlü,e giren Katma Protokol ile desteklenmi7tir. Anla7man&n temelinde üç a7amada tesis edilen Gümrük Birli,i bulunmaktad&r ve 1/95 say&l& Ortakl&k Konseyi Karar& uyar&nca 1 Ocak 1996 tarihi itibariyle Türkiye ile Topluluk aras&nda gümrük birli,i gerçekle7tirilmi7tir. Ancak, AB'ye tam üyelik ile e7 zamanl& olarak gerçekle7tirilmeyen ve bu nedenle de tam üyelik sürecini zedeledi,i iddia edilen Gümrük Birli,i Türkiye'nin AB'nin ortak ticaret politikalar&nda söz sahibi olmaks&z&n bu politikalara tek tarafl& olarak uymas& zorunlulu,unu do,urmu7tur. Ortakl&k ili7kisi bu süreçte geli7irken Türkiye 1987 y&l&nda tam üyelik ba7vurusu yapm&7 ve 1999 Helsinki Zirvesi'nde aday ülke olarak tan&nm&7t&r. 3 Ekim 2005 tarihinde ise üyelik için çok önemli bir ad&m olan kat&l&m müzakereleri ba7lam&7t&r. Türkiye Avrupa Birli,i'ne tam üye olmaks&z&n AT ile gümrük birli,ine girmi7 tek ülkedir. Ortakl&k ili7kisi ele al&nd&,&nda bu durumun tam üyelik yolunda geçici bir statü oldu,u dü7ünülebilir. Ortakl&k ili7kisinin AB'ye üyelik sürecinde özellikle iç pazara ili7kin ba7l&klarda uyumu h&zland&raca,& ve üyelik ili7kisinin kurulmas& sürecini kolayla7t&raca,& ifade edilebilir. Bu çal&7mada, ortakl&k ili7kisinin tam üyelik sürecindeki konumu incelenmektedir. Bu incelemeyi yapabilmek için ortakl&k ili7kisinin hukuksal ve teknik bir analizinin yap&lmas& zorunludur. Bu nedenle çal&7man&n ilk bölümünde Türkiye-AT ortakl&k ili7kisinin temelleri ile bu temellerin kurulmas&n&n nedenleri ve süreçte ya7anan sorunlar incelenecektir. Türkiye'nin Avrupa Birli,i Üyelik Süreci ve Gümrük Birli,inin Muhtemel Etkilerinin ele al&naca,& ikinci bölümde Türkiye'nin Avrupa Birli,i'ne tam üyelik konusu ve ortakl&k ili7kisi ile ba,lant&s& ele al&nacakt&r. Son bölümde ise, Türkiye'nin Avrupa Birli,i'ne üyelik perspektifi irdelenecektir. Anahtar Kelimeler: Avrupa Birli-i, Türkiye-AB likileri, Türkiye-AT Ortakl-, Tam Üyelik Süreci, Gümrük Birli-i.